شيوه هاي تأثيرپذيري از قرآن و حديث در شعر وصال شيرازي

ميرزا محمّد شفيع شيرازي متخلّص به وصال در سدۀ سيزدهم هجري، شاعري مسلمان و شيعه اي دلسوخته، از محبّان اهل بيت و از جملۀ شاعراني است كه در سرودن اشعار خود به آيات قرآن، روايات، احاديث و وقايع مذهبي نظر داشته و به گونه‌اي استادانه با طبعي روان و زباني گويا از دانسته‌هاي ديني خود در شعرش استفاده كرده است. در اين پژوهش سعي شده كه گونه‌‌هاي تأثيرپذيري از قرآن و حديث در ديوان وصال شيرازي نشان داده شود. از جمله وجوه اهميّت‌ اين تحقيق اين است كه روش‌هاي بازتاب احاديث و آيات قرآن را در ديوان وصال از ميان انبوه اشعار مدحي و توصيفي برجسته‌سازي و طبقه‌بندي شده و مواردي از قبيل، بررسي اعلام مذهبي «انبياء، ائمة اطهار، اوليا»، بررسي تلميحات مذهبي، همچنين نشان دادن بازتاب باورهاي مذهبي در ديوان و كاربرد آيات قرآني و احاديث را شامل مي‌شود و به تحليل بسامدي آن ها مي‌پردازد. بسامد تأثيرپذيري از قرآن و حديث در ديوان وصال به لحاظ قالب شعري، در درجۀ نخست، به قصايد و سپس به مثنوي‌هاي او اختصاص يافته است و در غزليات وصال عليرغم تعداد بالا، در اين قالب، تأثيرپذيري كمتري مشاهده مي‌شود؛ همچنين وصال در تأثيرپذيرفتن از قرآن و احاديث كه هرگاه فرصتي مناسب ديده از اين امر بهره برده و با شيوه‌هاي مختلف اين كار را انجام داده است؛ ازجمله اصرار ويژه‌اي به وام‌گيري از كلماتِ آيات قرآن، قرينه‌ سازي با آيات و احاديث، و معطوف كردن ذهن مخاطب به آيات. روش مد نظر در اين پژوهش، روش كتابخانه‌اي و مبتني بر تحليل و توصيف محتواي كمّي و كيفي است.