نقش نظاميان در سياست خارجي شاه اسماعيل اول صفوي

نقش تاريخي نظاميان در به‌قدرت‌رساندن خاندان‌هاي حكومتگر و همچنين ثبات‌بخشي به نظام‌هاي سياسي در برابر تهديدهاي دروني و بيروني، اهميت و جايگاه آنان را به‌عنوان يكي از بازيگران اصلي ساختار سياسي حكومت‌ها مشخص مي‌كند. از سويي، حضور نظاميان در عرصۀ روابط خارجي حكومت‌ها، بر اهميت آنان در نظام‌هاي سياسي افزوده است. در نظام حكومتي شيعي صفويه، نظاميان چه در مرحلۀ تأسيس، تثبيت و تداوم نظام سياسي و چه در عرصۀ سياست خارجي، حضوري مؤثر داشتند و از كنشگران اصلي به‌ شمار مي‌آمدند. هدف اين پژوهش، بررسيِ نقش نظاميان در سياست خارجي ايران عصر صفويه در دورۀ تأسيس، يعني زمامداري شاه اسماعيل اول به‌روش توصيفي ‌تحليلي بر اساس داده‌هاي منابع كتابخانه‌اي است. يافته‌هاي پژوهش نشان مي‌دهند كه به‌دليل نقش مؤثر نظاميان قزلباش در پايه‌گذاري حكومت صفويه و فقدان تفكيك دقيق وظايف منصب‌هاي حكومتي در دهه‌هاي آغازين اين دولت، نظاميان در سياست خارجي شاه اسماعيل اول، چه در قالب تكاپوهاي نظاميگري، جنگ با همسايه‌ها و دفاع از مرزها و حاكميت صفويه و چه در قالب اقدام‌هاي تبليغي برون‌مرزي در تهييج مريدان و هواخواهان صفويه و نشر انديشۀ شيعي، همواره يكي از اركان اصلي بودند و در تثبيت قدرت شاه اسماعيل و موجوديت نظام سياسي صفويه، نقشي مهم ايفا كردند.