ارزيابي شعور همگاني موجودات در حكمت متعاليه براساس ادلۀ مبتني بر وحدت شخصي وجود

يكي از حقايقي كه ذهن بسياري از انديشمندان را به خود مشغول كرده، شعور همگاني موجودات است؛ موضوعي كه ظواهر آيات قرآن كريم و رواياتِ فراوان گواه آن است. حكمت متعاليه گام‌هاي ارزنده‌اي در مقام تبيين سريان ادراك در همه‌ موجودات برداشته است. نگارنده در اين مقاله مي‌كوشد با به‎كارگيري روش توصيفي ـ تحليلي و با رويكردي انتقادي، آن دسته از ادله‌ شعور سراسري موجودات را بررسي كند كه در حكمت متعاليه با ابتنا بر وحدت شخصي وجود اقامه شده است. يافته‌هاي اين پژوهش حاكي از آن است كه در صورت ناكافي بودن ادله‌ مزبور براي اثبات مدعا، مي‌توان با استناد به آيات و رواياتي كه به دلالت مطابقي يا التزامي بر سريان ادراك در موجودات دلالت دارند، به اين نتيجه دست يافت كه هر موجودي بهره‌‎اي از علم دارد، هرچند تمام حقيقت چنين علمي براي انسان ناشناخته و دست‌نيافتني باشد.