كاركرد و ماهيت حقوقي عملكرد شركت سپرده گذاري مركزي اوراق بهادار و تسويه وجوه (سمات)

تسويۀ مؤثر و كارامد يكي از ضروريات مديريت حجم انبوه معاملات در بازار سرمايه است. شركت سپرده‌گذاري مركزي اوراق بهادار و تسويۀ وجوه (سمات) متولي امور ثبت، سپرده‌گذاري و تسويه در بازار بورس اوراق بهادار است. تعيين ماهيت و نقش سمات در اين امور لازمۀ تشخيص حقوق و تكاليف اين شركت و هريك از طرفين معامله است كه در اين تحقيق موردبررسي قرار گرفته است؛ درخصوص نقش سمات نظراتي مانند «معامله‌گر بودن»، «محاسبه‌گري صرف» و نظريۀ «وكالت در تسويه» مطرح شده است كه هريك از اين نظريات مستلزم سازوكار اجرايي متفاوتي است. با مطالعۀ قوانين و مقررات حاكم بر بازار سرمايه و تطبيق آن با نظرات رايج ميتوان به اين نتيجه رسيد كه سازوكار اجرايي تسويه در شركت سپرده‌گذاري مركزي، براساس سازوكارِ «شبكه‌سازي تسويۀ الزام‌آور» طراحي شده است و سمات در اين سازوكار، به‌عنوان وكيل، «وكالت در تسويه» معاملات را برعهده دارد.