بررسي ارتباط نظام تخيّلي و خاستگاه فرهنگي منظومه ورقه و گلشاه برمبناي نظريه ژيلبر دوران

تخيّل، فضايي بي‌كران در ذهن شاعر ايجاد مي‌كند كه موجب خلاقيت و تجلّي هنري او مي‌شود. هسته تفكر شعر، ريشه در تخيّل شاعر دارد؛ زيرا گوياي طرز تلقّي شاعر از جهان و محيط پيرامونش است. اين عنصر، اصلي‌ترين عنصر سازنده ادبيات غنايي و حماسي به ‌شمار مي‌آيد. منظومه غنايي حماسي ورقه و گلشاه عيوقي به پيروي از ساختار و داستان عروه و عفراي عربي سروده شده و با توجه به خاستگاه عربي آن، بسياري از عناصر فرهنگي و اجتماعي جامعه مذكور را نمايان كرده ‌است. در تصويرسازي‌هاي اين اثر، نظام تخيّل به ‌شكل منظومه‌اي تودرتو و با كاربست نمادهايي با ارزش‌گذاري مثبت و منفي مورد استفاده قرار گرفته‌ است. هدف اصلي اين پژوهش كه با روش توصيفيتحليلي انجام شده، بررسي و كشف نظام تخيّلي منظومه ورقه و گلشاه براساس الگوي ژيلبر دوران است. نتايج پژوهش نشان مي‌دهد نظام تخيّل در اين منظومه، هم در بخش نمادهاي با ارزش‌گذاري مثبت (عروجي، تماشايي و جداكننده) و هم در بخش نمادهاي با ارزش‌گذاري منفي (سقوطي، تاريكي و حيواني) بيانگر اين است كه حادثه داستاني در سرزميني كاملاً بدوي با ساختار فرهنگي و اجتماعي خاص عربي ساخته و پرداخته شده‌ است؛ بنابراين از اين منظر، نظام تخيّل و حوادث داستان، همسويي كاملي با يكديگر دارند.