اخلاق جهل در پرتو جهالت‌شناسي

The Ethics of Ignorance in the Light of Agnotology

اين نوشتار با توجه به رويكردي مطالعاتي موسوم به جهالت‌شناسي (Agnotology) در گام نخست چند ديدگاه كلي نسبت به كاركردهاي اجتماعي و اخلاقي جهل را بررسي مي‌نمايد. در ادامه و مبتني بر اين ديدگاه‌ها، تلاش بر اين است تا چند نمونه و مثال عيني از مزاياي اجتماعي يا فضائل اخلاقي مبتني بر جهل مورد تحليل قرار گيرند؛ مقولاتي چون آزادي اجتماعي، عادت، مهارت، فراموشي، محرمانگي، حريم خصوصي، تخصص‌گرايي و سانسورهاي اخلاقي. انواع جهل يا تقسيم‌بندي‌هاي گوناگون از مجهولات نيز دستمايه ادامه نوشتار پيش رو است. اينكه رابطه اخلاق با هر يك از اين دسته‌هاي جهل يا مجهولات چيست، بخش نهايي مقاله را تشكيل مي‌دهد كه سعي شده با استمداد از تفكيك ديرپا اما مغفول مانده ميان دو مفهوم فضيلت و مزيت(به معناي كاركرد) اخلاقي، تبيين بهتري از آن صورت گردد.

This article examines some general views on the social and moral functions of ignorance, according to a study approach called Agnotology. Based on these views, an attempt is made to analyze some concrete examples of social benefits or moral virtues based on ignorance, i.e. categories, such as social freedom, habit, skill, forgetfulness, confidentiality, privacy, professionalism, and moral censorship. Various types of ignorance or various divisions of the unknowns are also the basis for the continuation of the present article. What is the relationship between ethics and each of these categories of ignorance is discussed in the final part of the article, which tries to better explain it using a long-standing, but neglected distinction between the two concepts of virtue and moral advantage.