تحليل مورفومتري و مخاطرات تكتونيكي گسل زندان در منطقۀ جاسك به‌منظور توسعۀ پايدار

در اين مقاله به بررسي شاخص‌هاي ژئومورفيك حوضۀ زهكشي جاسك و تأثير گسل زندان بر اين شاخص‌ها و در نتيجه تأثير آن بر مخاطرات زمين‌ساختي منطقه با استفاده از نرم‌افزارهايGlobal Mapper  و Arc GIS پرداخته شده است. شاخص‌هاي محاسبه‌شده عبارت‌اند از: شاخص طول-شيب رودخانه (SL)، نسبت عرض كف دره به ارتفاع آن (Vf)، شاخص نبود تقارن حوضۀ زهكشي (Af)، پيچ‌وخم پيشاني كوهستان (Smf)، شاخص سينوسي رودخانه (Bs)، فاكتور توپوگرافي عرضي (T) و شاخص زمين‌ساخت فعال نسبي (Iat). منطقۀ پژوهش در جنوب ايران و جنوب شرق استان هرمزگان قرار دارد. در اين منطقه، گذر گسل زندان كه جداكنندۀ دو صفحۀ زاگرس و مكران است، سبب ايجاد ساختارهاي مختلف زمين‌شناسي و فرايندهاي تكتونيكي حاصل از آن شده كه عامل اصلي بروز مخاطرات در اين منطقه‌اند. بر‌اساس نتايج تحقيق و شاخص‌هاي تكتونيكي، منطقه در شرايط تكتونيكي متوسطي به سر مي‌برد. عوامل تهديدكنندۀ منطقه، از جمله تأثير گسل زندان بر بالاآمدگي منطقه سبب افزايش شيب منطقه در قسمت‌هاي شمالي و در نتيجه افزايش سرعت جريان آب و طغيان رودخانه‌ها در مناطق پايين‌دست و ايجاد ناپايداري دامنه‌اي و رانش زمين در منطقه شده‌اند. بنابراين با برنامه‌ريزي درست و آگاهي كامل از شرايط تكتونيكي حاكم بر منطقه مي‌توان از توان مخاطرات و حوادث طبيعي پيش‌بيني‌پذير كاست.