آيا شرق‌شناسي و شرق‌شناسي وارونه را پاياني هست؟

رويارويي با تجربه‌ي مدرنيته و سرمايه‌داري پروبلماتيك عام جهان اسلام در جهان مدرن است. اين پروبلماتيك عام از سويه‌هاي دروني (مسئله هويت) و بيروني (رابطه با سرمايه‌داري) برخوردار است. مواجهه با اين پروبلماتيك‌ها در قالب گفتمان‌هاي شرق‌شناسي و شرق‌شناسي وارونه مفهوم‌سازي و صورت‌بندي شده و تا به امروز همچنان سيطره‌ي خود را حفظ كرده‌اند. هدف اين مقاله كاوشي در امكان طرح پرسش از رهايي از گفتمان شرق‌شناسي و شرق‌شناسي وارونه است. پس از تحليل گفتمان شرق‌شناسي و گرايش‌هاي دروني آن، به تحليل گفتمان شرق‌شناسي وارونه مي‌پردازيم و سپس با نشان‌دادن محدوديت‌هاي دروني هر كدام به پرسش از امكان جايگزين و اهميت پرسش از خروج از اين گفتمان‌ها مي‌پردازيم. در نهايت اين پرسش را مطرح مي‌كنيم كه آيا رهايي از شرق‌شناسي و شرق‌شناسي وارونه بدون توضيحي جديد از رابطه‌ي امر كلي و امر خاص ممكن خواهد بود؟ كلي‌گرايي‌اي كه توهم بازگشت به دوران قبل از شرق‌شناسي را نداشته و در درون آن نيز باقي نماند، نه متكي به آموزه‌هاي غيرتاريخي ايده‌آليستي باشد و نه اسير خاص گرايي هاي پسا استعماري.