«بس طرفه حريفي ست»؛ شرح بيتي بحث انگيز از حافظ

بيت «حافظ كه سر زلف بتان دست كشش بود/ بس طرفه حريفي ست كش اكنون به سر افتاد»، در لابه لاي شروح متعدد، بسيار بحث انگيز بوده است. حافظ پژوهان در شرح يا تفسير اين بيت كوشيده، و نظريات خويش را گفته، يا به نقد نظر ديگران پرداخته اند. درواقع، با وجود رواج سه گونه نگاه تشريحي، تفسيري و تاويلي به غزل حافظ، ابهام برخي از اين گونه ابيات، به سبب پيچيدگي يا ديريابي نحوي و بلاغي، همچنان باقي است؛ برخي از شروح ديوان حافظ به سادگي از تفسير دقيق و روشمند ابيات دشوار يا مبهم چشم پوشيده اند يا، به علت بي توجهي به ويژگي هاي نحوي و بلاغي، از عهده تبيين و تحليل مناسب آن برنيامده اند. كمتر شارحي در اين بيت به ساختار نحوي كلام حافظ توجه كرده است؛ در اين مقاله كوشش شده است كه، با در نظر گرفتن ساخت و بافت جمله و جنبه هاي دستوري و نكته هاي بلاغي، خصوصا استعاره تهكميه، مشكل اين بيت حل شود.