بن‌مايه‌هاي فكري اثرگذار در شعر حكيم سنايي غزنوي

سنايي غزنوي، عارف حكيم و شاعري است كه ابتكار شعر عارفانه و حكيمانه فارسي را در اختيار دارد و حال و هوايي تازه را در ادبيات فارسي ايجاد كرده‌است و به نوعي دوران ساز است. كسي كه توانسته به خوبي قالب‌هاي شعر فارسي، بالاخص مثنوي و قصيده را در خدمت معاني عرفاني و شعر تعليمي قرار دهد. اغراق نيست اگر بگوييم شعر عرفاني ايران با جايگاه و مرتبه‌اي كه دارد، مديون نبوغ سنايي است. او شاعري برخوردار از روحي زلال و شفاف است، كه نه از رهگذر دينداري جماعت، بلكه از رهگذر دين خود و با برداشت خاص خود با خدا، انسان و اجتماع، روبه‌رو مي‌شود. در حالي كه شاعران هم‌دورة وي، معمولا در دربارها به مدح و ستايش شاهان و اربابان زور و زر مشغول و ملازمان هميشگي درگاه سلاطين بوده‌اند و زندگي‌شان از راه دريافت صله تأمين مي‌شده‌است؛ سنايي، با انديشه‌هاي منحصرش، اوضاع نابسامان روزگار خويش را مورد نقد قرار داده‌است. اين پژوهش به بررسي و طبقه‌بندي بن‌مايه‌هاي فكري اثرگذار در شعر و جهان‌بيني سنايي پرداخته‌است.