اثربخشي آموزش جرأت‌ورزي بر نشانه‌هاي اضطراب كودكان دچار اختلال يادگيري خاص در سنين مدرسه

The Effectiveness of Assertiveness Training on Anxiety Symptoms in School-Age Children With Specific Learning Disorder

اهداف اختلال يادگيري خاص نوعي اختلال عصبي تحولي است كه فرايند فهميدن يا كاربرد زبان شفاهي يا كتبي را با مشكل مواجه مي‌كند و هنگامي اختلال تشخيص داده مي‌شود كه مهارت‌هاي خواندن، نوشتن و حساب در كودكان به طور چشم‌گيري پايين‌تر از حد انتظار باشد. يكي از مشكلات كودكان دچار اختلال يادگيري خاص، وجود نشانه‌هاي اضطراب است كه اغلب مزمن است و عدم رفع آن‌ها بر رشد و عملكرد تحصيلي كودك تأثير منفي مي‌گذارد. آموزش جرئت‌ورزي نوعي مداخله ساختارمند است كه براي كاهش نشانه‌هاي اضطراب استفاده مي‌شود. ﻫﺪف از ﭘﮋوﻫﺶ حاضر، تعيين اثربخشي آموزش جرئت‌ورزي بر نشانه‌هاي اضطراب كودكان پسر دچار اختلال يادگيري خاص در شهر تهران بود. روش بررسي مطالعه حاضر يك پژوهش نيمه‌آزمايشي با طرح پيش‌آزمون و پس‌آزمون با گروه كنترل و پيگيري پس از پنج هفته بود. از جامعه كودكان پسر 8 تا 11 سال كه در مراكز اختلال يادگيري شهر تهران در سال تحصيلي 99-1398 مشغول به تحصيل بودند، 130 نفر به شيوه نمونه‌گيري در دسترس از پنج منطقه آموزشي (2، 13، 12، 18، 15) انتخاب شدند. پس از اجراي ماتريس‌هاي پيشرونده رنگي، 72 نفر كه هوشبهر 85 و بالاتر كسب كردند به تكميل مقياس اضطراب اسپنس فرم كودك پرداختند. نمونه مورد بررسي بر مبناي فرمول حجم نمونه و در نظر گرفتن احتمال ريزش، 34 نفر تعيين شد. پس از نمره‌گذاري مقياس اضطراب اسپنس فرم كودك ، 45 كودك نمره اضطراب متوسط (44 تا 88) كسب كردند و از ميان آن‌ها 34 نفر (تعداد 19، 10، 5 نفر به ترتيب واجد اختلال خواندن، اختلال نوشتن، اختلال رياضي) به طور تصادفي انتخاب و بر مبناي سن، پايه تحصيلي و وضعيت اقتصادي اجتماعي همتا شدند. سپس تمامي افراد به طور تصادفي در دو گروه آزمايش و كنترل (به ترتيب با ميانگين سني 2/52±‌10/45و 1/89±‌8/87سال) جايگزين شدند. به دليل اثربخشي آموزش در گروه‌هاي كوچك، گروه آزمايش در سه گروه فرعي (دو گروه 6 نفري و يك گروه 5 نفري) و طي 10 جلسه آموزشي (دوبار در هفته، هر جلسه 90 دقيقه)، برنامه جرئت‌ورزي را دريافت كردند، در حالي كه گروه كنترل فقط برنامه متداول در مركز اختلال يادگيري را دريافت كرد. پس از آخرين جلسه مداخله و پنج هفته پس از آن، تمامي كودكان با استفاده از مقياس اضطراب اسپنس دوباره ارزيابي شدند. داده‌هاي به‌دست‌آمده از موقعيت پيش‌آزمون و پس‌آزمون با استفاده از تحليل كوواريانس تك‌متغيره و چندمتغيره مورد ارزيابي قرار گرفتند. همچنين به منظور بررسي پايداري اثر مداخله پس از پنج هفته پيگيري، از تحليل واريانس با اندازه‌گيري مكرر استفاده شد. يافته‌ها نتايج به‌دست‌آمده از تحليل كوواريانس تك‌متغيره و چندمتغيره ﻧﺸﺎن داد بين ميانگين نشانه‌هاي اضطراب و مؤلفه‌هاي آن در گروه آزمايش و كنترل قبل و بعد از جلسات آموزش جرئت‌ورزي، تفاوت معني‌دار وجود دارد (0/01>P). نتايج به‌دست‌آمده بر مبناي ضريب اتا نشان داد به‌ترتيب 66، 66، 32، 63، 63، 71 و 73 درصد از واريانس نشانه‌هاي اضطراب كلي و مؤلفه‌هاي اضطراب فراگير، اختلال وسواس فكري عملي، ترس از آسيب شخصي، فوبياي اجتماعي، اضطراب جدايي و وحشت‌زدگي / ترس از فضاي باز در كودكان دچار اختلال يادگيري خاص از طريق شركت در مداخله آموزش جرئت‌ورزي قابل تبيين است. نتايج تحليل واريانس با اندازه‌گيري مكرر نشان داد تأثير آموزش جرئت‌ورزي پس از پنج هفته پيگيري در كاهش مؤلفه‌هاي اضطراب فراگير، ترس از آسيب شخصي، فوبياي اجتماعي و وسواس فكري عملي پايدار مانده است، در حالي كه اين تأثير براي نشانه‌هاي اضطراب كلي، اضطراب جدايي و وحشت‌زدگي / ترس از فضاي باز، پس از گذشت پنج هفته پيگيري، پايدار نبود. نتيجه‌گيري نتايج بيانگر آن است كه آموزش جرئت‌ورزي مي‌تواند نشانه‌هاي اضطراب و مؤلفه‌هاي آن را در كودكان پسر دچار اختلال يادگيري خاص كاهش دهد. درنتيجه، طراحي و اجراي برنامه‌هاي آموزشي مشابه به كودكان كمك مي‌كند تا فعالانه در برقراري روابط بين‌فردي تلاش كنند، رنجش حاصل از شكست‌هاي تحصيلي را كاهش دهند، احساسات خود را ابراز نمايند، به راه‌هاي احتمالي مختلف در مواجهه با موقعيت‌هاي اضطراب‌زا بينديشند، رفتار منفي خود را مديريت كنند و براي پذيرش نقش‌هاي متعدد در زندگي بزرگسالي آماده شوند. بدين‌ترتيب مي‌توان با ارائه آموزش جرئت‌ورزي، از بروز رفتارهاي ناسازگارانه و مشكلات مربوط به سلامت روان (به‌ويژه نشانه‌هاي اضطراب) در كودكان دچار اختلال يادگيري خاص جلوگيري كرد و از تداوم مشكلات آتي آن‌ها در حيطه‌هاي تحصيلي و شغلي پيشگيري كرد.

Objective: Specific learning disorder is a type of neurodevelopmental disorder, in which children with disabilities have difficulty understanding, or using spoken and written language. The disorder diagnoses when children have significant reading, writing, and math skills lower than expected. One of the characteristics of children with a learning disorder is the presence of anxiety symptoms, which are often chronic, and failure to address them can negatively affect the child's growth and academic performance. Assertiveness training is a structured intervention that uses to reduce the symptoms of anxiety. The present study aimed to determine the effectiveness of assertiveness training on anxiety symptoms of male school-age children with special learning disorders in Tehran City, Iran. Materials and Methods: The present study was a quasi-experimental research in which a pre-test in addition post-test design with a control group used along with a five weeks follow-up. The population included 8-11 year-old male children who were studying in the Learning Disorders Centers in Tehran City in the school year 2019-2020. The sample consisted of 130 male school-age children who were in convenient selected from the five educational districts (2, 13, 12, 18, and 15). At first, the Colored Progressive Matrices (CPM) assessed all subjects and 72 children who got a normal intelligence quotient (≥85) completed the Child Spence Anxiety Scale (SCAS-C). The studied sample was selected according to the formula for the determining the sample size and the probability of its drop-out (34 people). After scoring the SCAS-C, 45 children received a moderate anxiety (44-88 points). Thirty-four students (19, 10, and 5, respectively with dyslexia, dysgraphia, and dyscalculia) were randomly selected among them and matched based on their age, school grade and socio-economic status. They randomly assigned to the experimental and control group with mean and standard deviation of age 10.45±2.25 and 8.87±1.89 respectively. The experimental group divided into three subgroups (six people in two groups and five people in one) due to the efficacy of training in small groups and participated in 10 assertiveness training sessions (twice a week and 90 minutes for per session) while the control group received only the mainstream programs in the Learning Disorder Center. All subjects assessed by the SCAS-C at the end of the training sessions and five weeks follow-up. The obtained data from pre-test and post-test situations analyzed by using univariate and multivariate analysis of covariance. In addition, the data were analysed by the analysis of variance with repeated measure to determine the stability of the assertiveness training after the five weeks follow-up Results: The results of univariate and multivariate analysis of covariance showed that there was a significant difference between the mean scores of anxiety symptoms and its components in the experimental and control groups before and after the assertiveness training sessions (p<0.01). The results based on the eta quotient show that the values of 66%, 66%, 32%, 63%, 63%, 71%, and 73% respectively of the variance of total anxiety symptoms, generalized anxiety, obsessive-compulsive disorder, personal injury fears, social phobia, separation anxiety and panic disorder/agoraphobia in students with special learning disorder can be explained by participation in assertiveness training intervention. The results of analysis of variance with repeated measure showed that the effect of assertiveness training has only lasted on reduction of generalized anxiety, personal injury fears, anxiety phobia, and obsessive-compulsive disorder after five weeks follow-up. However, the effectiveness of the intervention program not found for the total anxiety symptoms, separation anxiety and panic/agoraphobia after follow-up study. Conclusion: The results indicate that the assertiveness training can reduce the symptoms of anxiety and its components in school-age male children with specific learning disorder. Therefore, we conclude that the design and implementation of similar training programs help students to strive to establish interpersonal relationships, reduce the frustration of academic failure, express their feelings, think of possible ways to deal with anxious situations, manage their negative behaviour, and be prepared to accept multiple roles in adulthood. Thus, by providing assertiveness training, maladaptive behaviors and mental health problems (especially anxiety symptoms) can be preventive in students with special learning disorder in addition to prevent ongoing problems in the fields of education and occupation.