ارزيابي توفيق خردبسندگي بشر در نفي ضرورت نبوت

نبوت و وحي از مهم‌ترين اركان اديان الهي و شاهراهي كليدي براي رساندن پيام‌ها و خواسته‌هاي الهي به بشر به‌شمار مي‌رود. در الهيات سنتي، ادله‌اي بر ضرورت نبوت و لزوم وحي ارائه شده است؛ اما از گذشته، علاوه‌بر براهين بيروني وحي‌ستيزانه، در درون سنت‌هاي ديني نيز مخالفان بزرگي در برابر وحي و نبوت قد علم كرده‌اند؛ تا جايي كه از اين رويۀ انكار نبوت به «الحاد» تعبير شده است. مهم‌ترين دستمايۀ اين انديشمندان، اتكا به خرد بشري به‌مثابۀ عالي‌ترين منبع ادراكي بوده است و آنها معتقد بودند رهاورد انبيا براي بشر يا مطابق با عقل است يا مخالف آن. در حالت اول، وحي تكرار يافته‌هاي عقلي و امري لغو است و در حالت دوم، ضدعقلي و در نتيجه غيرقابل پذيرش است. حجيت نبوت در گرو پاسخ دادن به اين استدلال دووجهي است. مهم‌ترين محور مقابله با اين استدلال آن است كه در نسبت‌سنجي امور با عقل، علاوه‌بر خردپذيري و خردستيزي، امور خردگريز نيز وجود دارند؛ به‌ويژه در بافت ديني و فرض مسئله اين مقاله، يعني پذيرش وجود خدا. در نتيجه بشر راهي براي رسيدن به آنها غير از وحي نخواهد داشت. همچنين ناتواني ادراك برخي جزئيات در احكام و گزاره‌هاي ديني از طريق عقل، تأكيد حكم عقل از سوي وحي و تحولات عقل در گذار زمان و تكثر مكان و در نتيجه تغيير محسوس در يافته‌هاي عقلي، از جمله دلايل حجيت منبع معرفتي غير از عقل در حوزۀ ارادۀ تشريعي خداست..