واكاوي تطبيقي درون‌مايۀ شكواييه در دوبيتي ‌هاي ادب عامۀ مازندران و خراسان

شكواييه يكي از گونه هاي اصلي ادبيات غنايي است. شاعران كه وجود خويش را مورد خدشۀ روزگار و حتي معشوق مي بينند، با زبان شكواييه شرح حال خويش مي نمايند و آلام فكري، ناكامي ها، رنج ها و نااميدي هاي خود را بيان مي كنند. ترانه هاي عامه، به‌دليل پاسداري از هويت فرهنگي ـ ملي و انتقال احساسات و عقايد گذشتگان، بخش مهمي از ادبيات شفاهي را تشكيل مي دهند. در ميان قالب هاي شعري، دوبيتي، صميمي ترين و نزديك ترين قالبي است كه هم سراينده و هم مخاطب به‌آساني با آن ارتباط برقرار مي كند. اين پزوهش با روش توصيفي ـ تحليلي قصد دارد تا درون مايۀ شكواييه را در دوبيتي هاي عاميانۀ مازندران و خراسان بررسي كند. با مطالعۀ بيش از 3.000 دوبيتي عاميانۀ مازندراني و خراساني، 435 دوبيتي يعني حدود 5/14درصد درون مايۀ شكواييه ديده شده است. اين شكوه ها از نظر محتوايي به دو دستۀ شخصي و فلسفي تقسيم شده اند. براساس دسته بندي انواع شكواييه ها و يافته هاي تحقيق مي توان گفت كه در خراسان شكايت عاشق از بي وفايي معشوق و در مازندران شكايت از غم غربت بيشترين بسامد را داراست. در بقيۀ شكواييه ها همانند: شكايت از غم عشق؛ شكايت از دل تنگي؛ شكايت از خدمت سربازي؛ شكايت از والدين؛ شكايت از رقيب عشقي؛ شكايت از تنهايي؛ شكايت از زن بي وفا؛ شكايت از بخت و اقبال بد؛ شكايت از روزگار و شكايت از خداوند، آمار شكواييه ها در دو استان نزديك به هم است