«رقم» و «ملفوفۀ رقم» در عصر قاجار

هدف: هدف اصلي پژوهش حاضر، معرفي دو قسم از اسناد تاريخي دورۀ قاجار، يعني «رقم» و «ملفوفۀ رقم» و تبيين اهميت اين دو در پژوهش‌هاي تاريخي عصر قاجار است.روش/ رويكرد پژوهش: اين مقاله با روش توصيفيتحليلي و برمبناي داده‌هاي اسناد و متون و منابع كتاب‌خانه‌اي و آرشيوي انجام شده‌است. اين داده‌ها به‌لحاظ ساختار و كاركرد و محتوا درجهت توصيف و تبيين و تحليل «رقم» و «ملفوفۀ رقم» استفاده شده‌اند.يافته‌ها و نتيجه‌گيري:«رقم» نوعي از اسناد است كهدر ايالات و صرفاً توسط شاه‌زادگان حكمران و در چارچوب اداريديوانيِ ايالتي صادر مي‌شده‌است.«ملفوفۀ رقم» نيزنوعيديگراز رقماست كه توسط شاه‌زادگان حكمران صادر مي‌شده‌است و كاركردي خاص در عتاب‌وخطاب و سفارش‌ها و توصيه‌هاي گوناگون، و ارسال هدايا داشته و خارج از چارچوب قواعد دفتر و ديوان ايالتي صادر مي‌شده وازنظر كاركرد با «رقم» تفاوت داشته‌است. با اين توصيف، رقم و ملفوفۀ رقم از سرچشمه‌ها و منابع اصلي اسناد در ساختار اداري و سياسي درنزد حكام بوده‌اندو شامل داده‌هايي مهمّ دربارۀاوضاع تاريخي ايالات در عصر قاجارند.