تعيين بيشينه‌ي آب‌دهي سيلاب با روش سطح پاسخ در زيرحوزه‌هاي دره‌رود استان اردبيل

مديريت اندوخته‌‌هاي آب در حوزه‌ها بي تعيين‌كردن دقيق آب‌دهي سيلاب امكان‌پذير نيست. اين پژوهش با هدف تعيين‌‌كردن بيشينه‌ي سيلاب با دوره‌ي بازگشت‌هاي 10، 25، 50 و 100 ساله با شبيه‌ساز سطح پاسخ در زيرحوزه‌هاي دره‌رود (km212900) در استان اردبيل انجام شد. داده هاي آب‌دهي 16 ايستگاه آب‌سنجي در دوره‌ي 15 ساله (13941380) جمع‌آوري، و كم‌بودهاي آماري در دوره‌ي مشترك با روش‌هاي وايازي ميان ايستگاه‌هاي آب‌سنجي برطرف شد، و سيلاب با دوره ي بازگشت‌هاي گوناگون بررسي شد. ويژگي‌هاي گيتاشناسي موثر بر سيلاب (مساحت، شيب، ضريب شكل و ارتفاع متوسط، زمان تمركز و شماره‌ي منحني زيرحوزه‌ها) با نرم افزارهاي آرك‌جي‌آي‌اس  10.2 و WMS7.1 استخراج شد. اندازه‌ي ضريب تبيين در دوره‌ي بازگشت‌هاي 10، 25، 50 و 100 سال به‌ترتيب 0/96، 0/97، 0/95 و 0/94 برآورد ‌شد، كه نشان‌‌دهنده‌ي دقت زياد شبيه‌ساز در پيش‌بيني اندازه‌ي سيلاب با ويژگي‌هاي گيتاشناسي حوزه است. شاخص‌هاي ارزيابي شبيه‌ساز براي دوره‌ي بازگشت‌هاي 10، 25، 50 و 100 سال شامل ريشه‌ي ميانگين مربع‌هاي خطا به‌ترتيب 20/99، 7/16، 29/05، 39/55، درصد خطاي نسبي (ε) 52/7، 39/7، 45/1، 49/13، ميانگين خطاي مطلق 0/52، 0/45، 0/48، 0/55، ضريب باقي‌مانده‌ي جرم 0/28، 0/16، 0/56، 0/82 و كارآيي شبيه‌ساز 0/74، 0/85، 0/71 و 0/75 برآورد شد. نمودارهاي پراكندگي نشان داد كه پراكندگي نقطه‌هاي دور محور يك‌به‌يك براي همه‌ي دوره‌ي بازگشت‌ها و آب‌دهي‌ها بسيار مناسب بود. بر پايه‌ي آزمون تي تفاوت ميان اندازه‌هاي پيش‌بيني‌شده و واقعي در دوره‌ي بازگشت‌هاي گوناگون در تراز اطمينان 1% معني‌دار نشد. نتيجه‌هاي اين پژوهش نشان‌داد كه دقت روش سطح پاسخ براي برآوردكردن سيلاب در زيرحوزه‌هاي استان اردبيل مناسب است، اما دقت شبيه‌ساز‌ با افزايش دوره‌ي بازگشت كمي كاهش مي‌يابد.