عزت‌مندي جامعه اسلامي بر اساس قاعده نفي سبيل از منظر فريقين

عزت‌مندي جامعه اسلامي يكي از شاخصه‌هاي جامعه اسلامي و گام دوم انقلاب است كه اين اصل بر اساس «قاعده نفي سبيل» كه ازجمله قواعد فقه است و در روابط حقوقي مسلمانان با غيرمسلمانان نقش تعيين‌كننده‌اي دارد و به‌عنوان شاخصي مطمئن براي تعديل و تنظيم روابط يادشده به كار مي‌رود. در جهان امروز كشورهاي استعمارگر به دنبال نفوذ و سلطه هرچه بيشتر بر ممالك اسلامي هستند، قاعده نفي سبيل، سنگري مهم در برابر هجمه‌ها محسوب مي‌شود؛ اما مهمترين ادله اين قاعده مستندات قرآني و روايي است و براي حجيت اين قاعده به آيات متعددي از قرآن مي‌توان استناد كرد؛ اما مهمترين آن‌ها آيه 141 سوره نساء است كه در ادبيات فقه، به «قاعده نفي سبيل» مشهور است با دقت در نظرات مفسرين شاهد اختلافات زيادي هستيم برخي گفتند مراد آيه شريفه، نفي سبيل و سلطه كافران است بر مؤمنان در آخرت نه در دنيا؛ برخي ديگر «سبيل» را در آيه شريفه به معناي حجت دانسته‌اند؛ برخي ديگر گفته‌اند كفار ازاين‌جهت كه كافر هستند سلطه‌اي بر مؤمنان ازاين‌جهت كه مؤمن هستند نداند؛ برخي هم مانند علامه طباطبايي سبيل را اعم از دنيا و آخرت گرفته است و آورده است، مؤمنان مادامي‌كه ملتزم به ايمان باشند، بر كافران در دنيا غالب هستند. اين مقاله با روش توصيفي ـ تحليلي و انتقادي به اهم مباحث اختلافي بين آن‌ها پرداخته است. حاصل پژوهش نشان مي‌دهد اين قاعده هم آخرت وهم دنيا را شامل مي‌شود و منظور از جعل براي دنيا جعل تشريعي بر اي آخرت اراده تكويني است؛ چراكه در آخرت جعل حكم معنا ندارد و براي دنيا تا زمان مسبوق به شرايط توحيد مداري و وحدت مداري