اثربخشي برنامه توانمندسازي زنان پناهنده سرپرست خانوار بر عزت نفس، خودكارآمدي، اميد و سبك هاي اسنادي آنان

The impact of the empowerment program of female-headed refugee households on their self-esteem, self-efficacy, hope and attributional styles

تحقيقات نشان داده­ اند كه پناهندگان در معرض عوامل استرس ­زاي مختلفي قرار مي ­گيرند كه اين استرس ­زاها براي زنان پررنگ­ تر هستند. از طرف ديگر، برنامه­ هاي توانمندسازي روانشناختي مي­ توانند باعث بهبود عملكرد انسان­ ها مي­ شود. ازاين­ رو، برنامه ­هاي توانمندسازي بر روي زنان پناهنده سرپرست خانوار مي ­تواند بسيار مفيد باشد. هدف: اين پژوهش با هدف بررسي اثربخشي برنامه توانمندسازي زنان پناهنده سرپرست خانوار بر عزت ­نفس، خودكارآمدي، اميد و سبك­ هاي اسنادي آنان انجام شد. روش: پژوهش حاضر از نوع نيمه ­تجربي با دوگروه آزمايش و گواه بود. در اين پژوهش تعداد 50 نفر از زنان پناهنده سرپرست خانوار كه به حضور در پژوهش تمايل داشتند، انتخاب شدند و به صورت تصادفي در دو دسته آزمايش و گواه قرار گرفتند. ابزارهاي پژوهش عبارت بودند از پرسشنامه خودپنداره راجرز (1975-1938)، پرسشنامه سبك‌هاي اسنادي پيترسون، سمل، وون باير و همكاران (1982)، مقياس عزت‌نفس روزنبرگ (1965)، پرسشنامه خودكارآمدي عمومي توسط شرر و همكاران (1982) و پرسشنامه اميد به زندگي اشنايدر (1991). پيش­ آزمون در هر دو گروه انجام شد و گروه آزمايش 8 جلسه 90 دقيقه ­اي برنامه توانمندسازي زنان پناهنده سرپرست خانوار كه توسط طوسي (1399) با مطالعات كيفي تنظيم شده است را دريافت كردند. جهت تجزيه و تحليل يافته ­ها از آزمون تحليل واريانس مختلط استفاده­ شد. يافته­ ها: يافته­ هاي پژوهش نشان داد كه آموزش برنامه توانمندسازي بر اعتماد به خود، خودپنداره، خودكارآمدي، اميد و سبك‌هاي اسنادي زنان سرپرست خانوار پناهنده تأثير معناداري داشته­ است (0/05 >p). به نحوي كه نمرات عزت‌نفس، خودپنداره، خودكارآمدي، اميدواري و سبك‌هاي اسنادي دروني مثبت افزايش و سبك ­هاي اسناد دروني منفي كاهش معناداري در مرحله پس‌آزمون داشته و تغيير نمرات در مرحله پيگيري پايدار بود. نتيجه‌گيري: به نظر مي ­رسد اين برنامه توانمندسازي بر اعتماد به خود، خودپنداره، خودكارآمدي، اميد و سبك‌هاي اسنادي زنان سرپرست خانوار پناهنده تأثير داشته است. تحقيق در نمونه ­هاي بزرگ­ تر ميداني مورد نياز است.

Mental health of female-headed refugee households is a human right. Aims: The present study aims at inspecting the impact of the empowerment program of female-headed refugee households on their self-esteem, self-efficacy, hope, and attributional styles. The study is a semi-experimental one with two groups: experimental and control. Methods: 50 refugee single mothers, who were willing to participate in the study, were chosen. They were randomly assigned into two groups. The instruments for the study were Rogers’ self-concept questionnaire (1938-1975), Peterson, Semmel, von Baeyer attributional styles questionnaire (1982), Rosenberg’s self-esteem scale questionnaire (1965), Sherer et.al. General self-efficacy scale (1982), Schneider’s life expectancy questionnaire (1991). The pre-test was conducted in both groups. The experimental group received eight sessions of empowerment program of female-headed refugee households, which was designed by Toosi (2020), using qualitative studies. The duration of each session was 90 minutes. Mixed analysis of variance was used. Results: The findings of the study indicated that empowerment teaching programs have a significant effect (p<0.05) on self-esteem, self-concept, hope, and attributional styles of female-headed refugee households. Conclusion: Thus, this empowerment program can be used to improve female-headed refugee households' psychological conditions.