بررسي اصل امتناع ترجيح/ترجّح بلامرجّح در فلسفۀ اپيكوريان و رواقيان

اصل امتناع ترجّح بلامرجّح و امتناع ترجيح بلامرجّح از مهمترين اصول در فلسفه اسلامي هستند كه بحث و مناقشه بسياري درباره آنها وجود دارد و مطالعه آنها ميتواند بسياري از مسائل فلسفه اسلامي را روشنتر كند. هدف اين مقاله بررسي اصول امتناع ترجّح بلامرجّح و امتناع ترجيح بلامرجّح در فلسفه اپيكوريان و رواقيان است. اين دو اصل كاربردهاي بسيار متنوعي در اين دو مكتب فلسفي دارند و در مباحث اخلاقي و معرفتشناختي و فيزيكي از آنها استفاده ميشود. رواقيان اصل امتناع ترجّح بلامرجّح را بطور كامل پذيرفته‌اند و اصل امتناع ترجيح بلامرجّح را نيز قبول كرده و آن را مبتني بر اصل امتناع ترجّح بلامرجّح ميدانند. ترجيح بلامرجّح در نظر رواقيان منجر به وجود حركت بيعلت ميشود. اپيكوريان اصل امتناع ترجّح بلامرجّح را در حوزه بزرگ‌مقياس (macroscopic) يا اجسام و رويدادها ميپذيرند و در حوزه كوچك‌مقياس (microscopic) يا اتمها آن را دست‌كم در يك مورد، يعني انحراف اتمها، نقض ميكنند. اپيكوريان اصل امتناع ترجيح بلامرجّح را پذيرفته و ترجيح بلامرجح را بطوركلي ممكن ميدانند؛ اگرچه در برخي موارد آن را قبيح و در برخي موارد آن را جايز ميشمارند. آنها ترجيح بلامرجح را نمونه اعلاي آزادي اراده و اختيار در انسان در نظر ميگيرند.