نقش و تركيب كميته هاي اخلاق در پژوهش (سخن سردبير دوره 20شماره 12)

The Role and Composition of Research Ethics Committees

تحقيقات در علوم سلامت، طيف وسيعي از انواع مطالعات را در بر مي‌گيرد. براي مثال، اين تحقيقات مي‌تواند شامل مطالعات آزمايشگاهي، يا پژوهش‌هايي كه بر روي حيوانات به عمل مي‌آيد را در بر گيرد. هم‌چنين، تحقيقاتي كه در سطح بالين بيماران به عمل ‌آمده و يا تحقيقات اپيدميولوژيك كه در سطح افراد، گروه‌ها و جوامع صورت مي‌پذيرد را نيز، شامل شود ]1[. براي اين كه همه اين تحقيقات، به درستي طراحي شده و به اهداف از پيش تعيين شده خود دست يابند، تصويب پروپوزال آن‌ها در يك كميته اخلاق در پژوهش (Research Ethics Committee) كاملاً ضروري است. كميته‌هاي اخلاق در پژوهش با در نظر گرفتن قوانين و ارزش‌هاي اخلاقي موجود در جامعه و در كمال امانت‌داري، اين وظيفه خطير را بر عهده دارند تا مطمئن شوند كه انجام تحقيق مورد نظر، كاملاً ضروري است. هم‌چنين، با انجام آن، به سؤال يا سؤالات مهمي پاسخ داده شده و يا فرضيات مهمي، آزمون مي‌گردند. بالاخره، با انجام اين طرح پژوهشي، هيچ صدمه اي به جامعه‌ تحت بررسي وارد نخواهد شد. يا اين‌كه اگر جامعه مورد بررسي با شركت در مطالعه، در معرض مخاطره قرار مي‌گيرد، فوايد حاصل از مطالعه براي آن‌ها و جامعه بشري، بسيار بيش‌تر از مخاطراتي باشد كه شركت در مطالعه، برايشان ايجاد مي‌كند ]2[. از همين رو، تركيب صحيح اعضاء كميته اخلاق در پژوهش هر مؤسسه، امري بسيار حياتي است كه تضمين كننده موفقيت عملكرد آن است. اين اعضاء، بايد از بين بهترين متخصصين هر رشته علمي انتخاب شوند كه مرتبط با موضوع طرح‌هاي پژوهشي آن مؤسسه باشند. هم‌چنين، آن‌ها بايد در امور پژوهش در سلامت حاذق بوده و توانايي و علاقه آن را داشته باشند تا طراحي پژوهش‌هاي مورد بررسي را، به دقت و فارغ از هرگونه تعارض در منافعي، مورد داوري قرار دهند. بنابراين، در كميته‌هاي اخلاق در پژوهش دانشگاه‌هاي علوم پزشكي، عضويت متخصصيني از علوم باليني و علوم پايه، بسيار ضروري است. هم‌چنين، ضروري است كه هر كميته اخلاق در پژوهشي از حضور يك متخصص اپيدميولوژيست و يك متخصص آمار حياتي نيز برخوردار بوده تا جنبه‌هاي متدولوژي و آماري هر طرحي، به دقت مورد واكاوي قرار گيرد ]3[. كميته‌هاي اخلاق در پژوهش حتماً بايد به فراخور، عضوي از افراد عادي جامعه (Lay people) يا نماينده‌اي از بيماران تحت مطالعه را نيز انتخاب نمايند. در اين صورت، جنبه‌هاي عملي و كاربردي طراحي پژوهش مورد نظر نيز، از نظر اين افراد به دقت مورد بررسي قرار خواهد گرفت ]4[.

No Abstract