چگونه پروتكل يك مطالعه را براي چاپ در مجله دانشگاه به رشته تحرير درآوريم؟ (سخن سردبير دوره 21 شماره 3)

؟How to Write a Study Protocol for Publication in JRUMS

در يكي از سخنان سردبيري قبلي مجله دانشگاه، آمادگي اين مجله براي بررسي و چاپ پروتكل كارآزمايي‌ها را به اطلاع خوانندگان و نويسندگان فرهيخته رسانديم. در آن سخن سردبيري، علاقمندان را به ارسال مقالات مربوط پروتكل مطالعه خود به مجله دانشگاه تشويق و ترغيب نموديم [1]. در اين سخن سردبيري قصد داريم كه يك‌بار ديگر، آن فراخوان را تجديد كرده و هم‌چنين، آمادگي مجله را براي انتشار پروتكل تمام مطالعات مهم اعم از مروري، همگروهي و مورد - شاهدي را نيز اعلام نماييم [2]. از اين رو، در اين سخن سردبيري تصميم گرفتيم كه به اختصار درباره چگونگي نگارش مقالات مربوط به پروتكل يك مطالعه، توضيحاتي را ارائه نماييم. معمولاٌ، مقاله‌اي كه در برگيرنده پروتكل يك مطالعه ‌باشد از سه بخش اساسي مقدمه، مواد و روش‌ها و بحث تشكيل شده است. نويسندگان بايد در مقدمه، به طور دقيق و كامل، ضرورت انجام مطالعه خودشان را بيان نمايند. در واقع با استناد به منابع موجود، آن‌ها بايد بيان نمايند كه چرا انجام مطالعه حاضر داراي اهميت بالايي است و چرا بايد اين مطالعه به مرحله اجرا در آيد. در انتهاي مقدمه نيز، نويسندگان بايد هدف از انجام مطالعه خودشان را به دقت تشريح نمايند. پس از نگارش مقدمه و در قسمت مواد و روش‌ها، نويسندگان بايد با دقت هر چه تمام‌تر به ذكر جزئيات نحوه انجام مطالعه خود بپردازند. اين جزئيات حدقل بايد شامل: نوع مطالعه، جمعيت هدف و نمونه تحت بررسي آنان باشد. هرگونه معيار ورود و خروج به مطالعه نيز بايد به دقت ذكر گردد. هرگونه ابزاري كه براي اندازه‌گيري مورد استفاده قرار مي‌گيرد، نيز بايد با ذكر جزئيات لازم، توضيح داده شود. به خصوص درباره روايي و پايايي ابزارهاي مورد نظر در جمعيت مورد بررسي، بايد اطلاعات لازم به شكل مستند در اختيار خوانندگان، قرار داده شود. جزئيات هرگونه تخصيص تصادفي، اندازه‌گيري‌هاي اوليه و ثانويه، دوره پي‌گيري و ملاحظات اخلاقي نيز بايد به شكل كامل در قسمت مواد و روش‌ها آورده شوند. هم‌چنين، تصويب پروتكل مطالعه در يك كميته اخلاق معتبر و جزئيات ثبت پروتكل مطالعه به ويژه مطالعات كارآزمايي در يك سيستم معتبر ثبت، به دقت بايد بيان گردند. بالاخره، روش‌هاي دقيقي كه براي انجام تجربه و تحليل آماري به كار مي‌روند نيز همراه با نوع و نسخه نرم‌افزارهاي مورد استفاده براي تهيه و آناليز ديتاها، بايد به دقت ذكر گردند. در بحث مقاله نيز، بايد به طور واضح و مشخص اعلام گردد كه انجام مطالعه حاضر، چه منافعي را در برخواهد داشت. نتايج مطالعه چه پيامدهاي مثبتي را در نظام بهداشتي - درماني ايجاد مي‌كند و كاربرد يافته‌هاي مطالعه به طور مشخص، در حل كدام مشكل يا مشكلات بهداشتي به كار مي‌آيند. هم‌چنين، بحث مطالعه مي‌تواند تمام جنبه‌هاي ديگر مطالعه را كه نويسندگان در قسمت مقدمه و مواد و روش‌ها توضيح نداده‌اند را نيز، در بر بگيرد. در خاتمه، راقم اين سطور اميدوار است كه در آينده‌اي بسيار نزديك، بررسي و چاپ پروتكل مطالعات مختلف در كشور به صورت يك امر ضروري و حياتي، مورد توجه پژوهش‌گران علوم سلامت قرار گيرد.

No Abstract