نقش قواعد مثلثاتي در عناصر معماري ايران از ديدگاه غياث‌الدين جمشيد كاشاني

كاربرد قواعد محاسباتي سهم عمده‌اي در هماهنگي نسبت‌ها و عناصر معماري دارد. علم هندسه و كاربرد آن يكي از اصلي‌ترين ويژگي‌هاي معماري ايران است و توسعۀ آن در معماري ايران از سده‌هاي هشتم و نهم آغاز شد و تا قرن دهم ادامه يافت. آنچه كه از حيث مطالعات مثلثاتي عناصر معماري ايران در عصر تيموري مد نظر مي‌باشد بهره‌گيري از ديدگاه‌ رياضي‌دان و انديشمند قرن نهم، غياث‌الدين جمشيد كاشاني1، در اندازه‌گيري، محاسبات و قاعده‌مند كردن اين عناصر است. يكي از دستاوردهاي غياث‌الدين تثليث زاويه و دايره است كه تكميل كنندۀ مثلثات و مقاطع مخروطي خيام مي‌باشد. هدف اين پژوهش پاسخ به اين پرسش است كه: آيا محاسبات و ايده‌هاي رياضي‌دان ناموري چون كاشاني قابليت به كار گرفته شدن در صنعت معماري را دارد؟ مباني نظري پژوهش حاضر به دنبال پاسخ اين سوال است كه: آيا بين مباحث نظري و عملي هندسه و معماري ارتباط وجود دارد؟در اين پژوهش، بر اساس نسخ به‌جا مانده از رياضي‌دانان ايراني، ريشۀ قواعد محاسباتي و ترسيمي‌ برخي از عناصر معماري كه از نظر پژوهشگر با قضيۀ منلائوس مرتبط است، توسط زبان برنامه‌نويسي پايتون در نرم‌افزار راينو ارزيابي مي‌شود. نتايج نشان مي‌دهد كه محاسبات و ترسيمات كاشاني فقط تمرين عملي نظري نبوده و از قوانين مثلثاتي در ايستايي و پايداري عناصر معماري كه تا قبل از آن برخي از آن‌ها تخريب مي‌شدند استفاده شده است.