بررسي كاربرد مقوله‌هاي دستور شناختي در تحليل شيوۀ روايت اشعار فارسي

دستور شناختي، به‌مثابۀ يكي از جديدترين رويكردهاي مطالعۀ زبان، با تكيه بر مسئلۀ شناخت و فرايندهاي ذهني، زبان را با چشم‌اندازي معنامحور و مبتني بر داده‌هاي علوم تجربي و شناختي بررسي مي‏كند. مدعاي اصلي پژوهش حاضر كاربردي بودن مباني دستور شناختي در بررسي شيوۀ روايت اشعار فارسي است. براي اثبات اين مدعا، نخست تلقيات اساسي دستور شناختي در مواجهه با مقوله‏هاي دستوري تبيين و سپس كاربرد هريك از مقوله‏هاي دستوري در تحليل شيوۀ روايت اشعار برخي از شاعران مشهور بررسي شده است. دستور شناختي با اصالت بخشيدن به مسئلۀ زمان، مقوله‏هاي دستوري را برمبناي پويايي و فرايندي بودن دسته‏بندي مي‏كند. از آنجا كه مقولۀ فعل يكي از اركان شعر فارسي است، شيوۀ ويژۀ مقوله‏بندي دستور شناختي مي‏تواند شيوۀ روايت شعر را به‌شكلي ويژه و شناخت‏محور تحليل كند. همچنين مقوله‏هاي زيرشاخۀ اسم و صفت، شامل صفت فاعلي و مفعولي، بيشترين نقش را در شيوۀ روايت ايفا مي‏كند. اقتراح دربارۀ مدعاي مطرح‌شده و بررسي صحت مدعا و آزمايش آن در متون شعر فارسي، دستاوردهاي اصلي پژوهش حاضر است.