محيط‌‌شناسي در ديپلماسي عمومي؛ مطالعه موردي ديپلماسي عمومي جمهوري اسلامي ايران در قبال عربستان سعودي

عمده پژوهش‌هايي كه درخصوص ديپلماسي عمومي صورت گرفته است، به اين مهم ازمنظر چيستي و چرايي نگريسته‌اند؛ به‌همين‌دليل بيشتر پژوهش‌هاي مرتبط، در مقام تشريح و تبيين مفهومي و بيان اهميت اين نوع از ديپلماسي برآمده‌اند. در اين ‌ميان، كم‌تر پژوهش‌هايي بر چگونگي طراحي و تحقق ديپلماسي عمومي متمركز شده‌اند. اين نگاه فرآيندي به ديپلماسي عمومي، شامل چندين مرحله و جزء است و اين مقاله، كوشيده است تا در پاسخ به اين سؤال كه محيط‌شناسي در ديپلماسي عمومي چگونه است،؟ يكي از مراحل مهم طراحي آن‌را تشريح و محيط‌شناسي ديپلماسي عمومي جمهوري اسلامي ايران در قبال عربستان سعودي را ارائه دهد. يكي از رويكردهاي مستمر حكومت عربستان براي مهار جمهوري اسلامي ايران از درون، بهره‌برداري از فضاي مجازي و تأسيس شبكه‌هاي تلويزيوني ماهواره‌اي و رسانه‌هاي ديگر است تا مردم ايران را مخاطب خود قرار دهد. اين درحالي است كه ايران كمتر در مقام مواجهه اين‌چنيني با عربستان برآمده است. براين‌اساس فرصت‌ها و زمينه‌هاي موجود در عربستان براي ديپلماسي عمومي ايران به‌صورت موردي مطالعه مي‌شود. به‌دليل ماهيت اكتشافي مقاله، فرضيه‌اي درنظر گرفته نشده است. روش پژوهش، توصيفي ـ تحليلي و مبتني بر اعتبارسنجي ميداني (با استفاده از خبرگان) است. تلاش شده تا داده‌هاي موردنياز علاوه‌بر منابع كتابخانه‌اي، از طريق مصاحبه با 18 نفر از خبرگان گردآوري و با نرم‌افزار MAXQDA كدگذاري شود. ابزار تحقيق، پرسشنامه محقق‌ساخته است كه در اختيار 32 نفر از خبرگان مرتبط با موضوع قرار داده شد و نتايج با استفاده از نرم‌افزار SPSS تحليل گرديد تا فرصت‌ها و زمينه‌هاي موجود براي ديپلماسي عمومي جمهوري‌اسلامي‌ايران در عربستان، شناسايي و رتبه‌بندي شود.