كژكاركردهاي شعائر مذهبي در حوزه اجتماعي عصر قاجار

«كاركرد» در ميان مفاهيم جامعه‌شناختي به معناي نتيجه و اثر واقعه يا حركت تعريف شده است و «كژكاركرد» هنگامي معنا پيدا مي‌كند كه نتايج مطلوب و آثار عيني و مشاهده‌پذير نهادها در عرصه اجتماعي ظهور و بروز نداشته باشد. پرسش اين پژوهش اين است كه: در ميان اهتمام مردم ايران در عصر قاجار به برگزاري آيين‌هاي مذهبي، به‌خصوص شعائر محرم، اين مناسك ديني در عرصه‌هاي اجتماعي چه نتايج منفي‌اي داشته‌ است؟ و اين كژكاركردها به چه دليل در آيين‌هاي مذهبي وارد شده‌ است؟ براي پاسخ به اين پرسش، شعائر مذهبي را از ابعاد مختلف، اعم از فردي و اجتماعي، بررسي كرده‌ايم، و نتيجه گرفته‌ايم كه ايجاد كژكاركردها در شعائر مذهبي عموماً به دليل پيرايه‌هايي بوده كه به دست  مردم، و به دليل بي‌توجهي به متوليان مذهبي درباره اين اضافات، ظاهر شده است.