درجات تقريب فرهنگي در ترجمۀ فرانسوي لازار از داستان گناه آل احمد

زبان محاوره‌اي جلال‌ آل احمد، عناصر فرهنگي و فولكلوريك زيادي را به مخاطب عرضه مي‌كند. از آن جمله مي‌توان به مثل‌واره‌ها، واژگان كوچه‌بازاري و جمله‌هاي كنايه‌اي، نام‌آواها، شكسته‌نويسي و غيره اشاره كرد. براي ترجمه اين موارد خاص فرهنگي، مي‌توان از آراء نيومارك (1988) كمك گرفت؛ وي با تبيين جايگاه عناصر فرهنگي زبان و ارائۀ راهكارهايي، نشان مي‌دهد چنانچه بين منبع و زبان مقصد و خوانندگان آن تداخل فرهنگي وجود داشته باشد، ترجمه بهتر امكان‌پذير است، لذا براي يافتن قرابت‌هاي فرهنگي، شناسايي و دسته‌بندي عناصر بوم‌شناختي، مادي، عادات و نهادهاي فرهنگي جامعه‌هاي مقصد و مبدأ ضروري است. در همين راستا ايكسلا نيز انواعي از راهكار‌هاي عملي‌ براي ترجمه چنين متوني را دسته‌بندي و تبيين مي‌كند. در اين تحقيق ترجمۀ فرانسوي ژيلبر لازار از داستان گناه[1]، و روش او در انتقال اصطلاحات و عناصر فرهنگي خاص از فارسي به فرانسه را بر اساس الگوهاي دسته‌بندي نيومارك و ايكسلا بررسي كرده‌ايم و نشان داده‌ايم كه ترجمۀ لازار بر پايۀ معادل‌هاي «كاركرديِ-فرهنگي» است كه درجات متفاوتي از تقريب فرهنگي را در خود دارند. دسته‌بندي اين معادل‌ها بر اساس الگوهاي فوق، اطلاعات ترجمه‌شناختي مفيدي را در اختيار مترجمان و محققان قرار مي‌دهد.