استناد دولت‌ها به عوامل رافع مسئوليت بين‌المللي در قبال نقض تعهدات حقوق بشر در همه‌گيري كوويد19

همه‌گيري ويروس كوويد 19 (كرونا) بر اجراي تعهدات بين‌المللي دولت‌ها به‌‌ويژه در عرصه حقوق بشر تأثيرات چشمگيري گذاشت. در اين ميان، حق بر سلامت بيش از ساير حقوق نقض شد. به‌علاوه اگرچه قرنطينه‌سازي، فاصله‌گذاري اجتماعي، منع يا محدودسازي رفت‌وآمد و دسترسي به اطلاعات به‌منظور حفظ سلامت عمومي صورت گرفتند، در همين خصوص هم واكنش ناكارامد برخي دولت‌ها به نقض حق آزادي رفت‌وآمد و دسترسي به اطلاعات منتج شد. اين مقاله با روش توصيفي تحليلي، ضمن بررسي عملكرد دولت‌ها در اجراي سه حق مذكور به اين پرسش پاسخ مي‌دهد كه دولت‌ها براي توجيه نقض‌هاي ارتكابي، امكان استناد به كدام‌يك از عوامل رافع مسئوليت بين‌المللي را دارند؟ به‌نظر مي‌رسد با توجه به آستانه بالاي اثبات قوه قاهره، همه‌گيري كرونا تمامي الزامات اين عامل همچون غيرممكن شدن اجراي تعهدات به‌نحو مادي را برآورده نمي‌كند. اما استناد به اضطرار و ضرورت بسيار محتمل است. البته نظر به تفاوت ميان دولت‌ها از حيث ميزان شيوع بيماري و ظرفيت‌هاي مقابله با آن، نمي‌توان اين عوامل را قاطعانه نسبت به همه دولت‌ها قابل اعمال دانست.