تطور مفهوم اخلاق از منظر سورِن كركگور در مواجهه با سپهرهاي زيست سه‌گانه

Development of the Concept of Ethics from Søren Kierkegaard’s Viewpoint in Facing Three Spheres of Life

هر چند اخلاق به عنوان يكي از سپهرهاي زيست، در انديشهٔ كركگور جايگاهِ خاص خود را داراست، اما اين به معناي عدم حضورِ آن در سپهر استحساني و ايماني نيست و امر اخلاقي در هر يك از آنها به نحوي ظهور و بروز داشته و به همين دليل، تفسير واحد از امر اخلاقي - كه معمولاً خود را در قالب اخلاق مبتني بر امر كلي نشان مي‌دهد - براي درك و دريافت جامع از امر اخلاقي در انديشهٔ اين متفكر، نابسنده مي‌نُمايد . از همين‌رو، مناسب است تا امر اخلاقي در گستره‌اي وسيع‌تر از آثار اين متفكر كاويده شود و با بررسي اخلاق در اين آثار، وجوه مغفول امر اخلاقي - كه الزاماً همخوان و سازگار با تبيين متداول از امر اخلاقي به مثابه امر كلي نيست - نيز نشان داده شود . در اين مقاله، سعي بر آن است تا به تبيين وجوهي متفاوت كه تاكنون كمتر بدان پرداخته شده، ارائه شود . مواجهه و رديابي توصيفات و تفاسير امر اخلاقي مطرح شده در ديگر سپهرهاي زيست در انديشهٔ كركگور، به تفسيري جامع‌تر از اخلاق‌ - در مقايسه با تفسير متداول از سپهر اخلاقي به مثابه امر كلي - خواهد انجاميد . بدين منظور، نقش و كاركرد امر اخلاقي در سه سپهر استحساني، اخلاقي و ايماني، به تفكيك، بررسي و مشابهت‌ها و تمايزات آن تشريح شده است .

Even if Kierkegaard in his thoughts accords a special status to ethics as one of the spheres of life, this does not mean that ethics plays no role in the aesthetic and religious stages . Since ethics manifests itself in them, it is insufficient to offer just one single interpretation of the ethical – which appears to take the form of morality based on the universal – in order to understand comprehensively the ethical in Kierkegaard’s thought . Thus it is appropriate to explore the ethical in a broad range of his works so as to highlight its neglected aspects which are not necessarily compatible with the common account of the ethical as the universal . Explicating these different aspects, this article seeks to provide a more inclusive account of the ethical in other spheres of life than the common account . To do so, it examines the roles and functions of the ethical in three spheres of aesthetics, ethics, and religion separately, and explains their similarities and dissimilarities .