ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ اﺛﺮﺑﺨﺸﯽ ﺗﺤﺮﯾﮏ اﻟﮑﺘﺮﯾﮑﯽ ﺟﺮﯾﺎن ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﻓﺮاﺟﻤﺠﻤﻪاي tDCS ﺑﺎ ﺣﺴﺎﺳﯿﺖزداﯾﯽ ﺣﺮﮐﺎت ﭼﺸﻢ و ﭘﺮدازش ﻣﺠﺪد EMDR ﺑﺮ اﺧﺘﻼل اﺳﺘﺮس ﭘﺲ از ﺿﺮﺑﻪ PTSD ﻣﺰﻣﻦ

Comparing the Effectiveness of Transcranial Direct Current Stimulation (tDCS) with Eye Movement Desensitization and Reprocessing (EMDR) on Post-traumatic Stress Disorder (PTSD)

تحريك الكتريكي جريان مسقيم فراجمجمه‌­اي (tDCS) يك روش درماني غيرتهاجمي است. هدف اين پژوهش تعيين اثربخشي tDCS و مقايسه آن با حساسيت‌زدايي حركات چشم و پردازش مجدد (EMDR) بر كاهش نشانه­‌هاي اختلال استرس پس از ضربه (PTSD) بود. روش‌ها: پژوهش حاضر يك كارآزمايي باليني دوسوكور با طرح پيش‌­آزمون پس‌­آزمون با گروه كنترل بود. جامعه­ آماري شامل بيماران مبتلا به PTSD بودند كه به مركز علوم اعصاب شناختي آتيه و بيمارستان بقيه‌­الله الاعظم (1396 تا 1397) مراجعه كرده بودند. از ميان آن‌ها 44 نفر به روش نمونه­‌گيري در دسترس انتخاب و به صورت تصادفي در دو گروه آزمايش (14=EMDR، 15=tDCS فعال) و گروه كنترل (15=tDCS ساختگي) جايگزين شدند. ابزار پژوهش شامل فهرست اختلال استرس پس از ضربه (PCL-5) بود. گروه‌هاي tDCS فعال و كنترل به مدت 10 جلسه تحريك دوجانبه واقعي و ساختگي (2Am، ناحيه خلفي-جانبي پيش­‌پيشاني) را دريافت كردند. گروه EMDR نيز 5 جلسه درمان EMDR را دريافت كرد. داده­‌ها نيز به‌وسيله روش آماري تحليل كووواريانس چندمتغيري (مانكووا) مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت. يافته‌ها: نشانه‌هاي PTSD در گروه‌هاي آزمايش در مقايسه با گروه كنترل در مرحله پس‌­آزمون و پيگيري به‌طور معناداري بيشتر كاهش يافته بود (0/05>P). در حالي كه بين دو گروه آزمايش در مرحله پس‌­آزمون و پيگيري تفاوت معناداري وجود نداشت (0/05>P). نتيجه‌گيري: از روش tDCS مي‌توان به عنوان روش درماني غيرتهاجمي براي كاهش نشانه‌هاي PTSD استفاده كرد.

Transcranial Direct Current Electric Stimulation (tDCS) is a non-invasive treatment. The purpose of the current study was to compare the effectiveness of Transcranial Direct Current Stimulation (tDCS), Eye Movement Desensitization and Reprocessing (EMDR) on PTSD symptoms. Methods: This was a double-blind, controlled randomized with pretest-posttest design. The statistical population included patients with PTSD in Atieh clinical neuroscience center and Baqiyatallah University of Medical Science (1396 to 1397), in which 44 subjects were selected using a purposive sampling method and then randomly divided into two experimental (EMDR = 14, tDCS = 15) and one control (n = 15). Active and sham tDCS groups received bilateral active and sham stimulation (2mA) on dorsolateral prefrontal cortex (DLPFC) during 10 sessions. The EMDR group also received 5 sessions of EMDR treatment. The research tool was included the PTSD-Checklist for DSM-5 (PCL-5). The data were analyzed by multivariate analysis of covariance (MANCOVA). Results: Symptoms of PTSD were significantly reduced in the experimental groups compared to the control group in the post-test and follow-up periods (P <0.05) While there was no significant difference between the two experimental groups in the post-test and follow-up stages (P >0.05). Conclusion: The tDCS method can be used as a non-invasive treatment to reduce the symptoms of PTSD.