تحليل ساختار اجتماعيِ آيين‌هاي بلوچ در مثل‌هاي بلوچي سرحدي برپايه رويكرد مردم‌مدارانه بوراوي

The Analysis of the Social Structure of Baluch Rituals in Sarhadi Baluchi’s Proverbs Based on the Borawian People-Oriented Approach

مقالۀ پيش‌رو به تحليل و خوانش جامعه شناختيِ پاره‌اي از مثل‌هايِ بلوچيِ سرحدي مي‌پردازد. اين تحقيق، نمود ساختارهاي اجتماعي و ارزش‍هاي آييني را در مثل‌هاي بلوچي گويش سرحدي، براساس رويكرد مردم‌مدارِ مايكل بوراوي واكاوي كرده است. باتوجه به اينكه شناخت حركات و پويش‌هايِ اجتماعي و بررسي قوانين حاكم بر اين حركات از وظايف اصلي جامعه‌شناسي است و زندگي اجتماعي به‌واسطۀ جنبۀ شفاهي‌اش با ادب عامه پيوند مي‌يابد، مي‌توان به ضرورت تحليل جامعه‌شناختيِ مثل‌هاي بلوچي به‌عنوان يكي از برجسته‌ترين ژانرهاي ادب عامه پي برد كه در بازنمايي هويت مردمي و به‌تصوير كشيدن پديده هايِ زندگي، نقش قابل‌توجهي دارند. جامعه‌شناسيِ مردم‌مدار در پيوند با مطالعات فرهنگي به تجربه و شيوۀ زندگيِ مردم، ميراث، ساختار و سرمايه‌هايِ فرهنگيِ هر جامعه با بهره‌گيري از داده‌هاي فولكلوريك كه بيانگر باورها و عملكرد عامه هستند، مي‌پردازد. روش تحقيق اين پژوهش، كيفي بوده و گردآوري اطلاعات برپايۀ تحليل محتوا صورت گرفته است كه از رايج‌ترين شيوه‌هاي شناسايي هويتِ آثار ادبي است و مثل‌ها به‌صورت تحقيق ميداني و روش مطالعه كتابخانه اي گردآوري شدهاند. يافته‌هايِ تحقيق نشان مي‌دهد بسياري از كنش‌هاي معنادار ساختار اجتماعيِ قوم بلوچ در قالبِ سنت‌هاي فولكوريك و آيين‌هايِ ارزشي مانند پناهنده‌پذيري، ديوان، هم‌ياري، انتقام‌جويي، سوگندِ نال، شمشير و كفن، نان نمك و... در مثل‌هايِ بلوچي نمود برجسته دارند.

The present article dealt with the sociological analysis and reading of some of the Sarhadi Baluchi's proverbs. This study examined the manifestation of social structures and ritual values in the Baluchi proverbs of the Sarhadi dialect, based on the people-oriented approach of Michael Borawy. The knowledge of social movements and elements and the study of the laws governing these movements is one of the main tasks of sociology, and social life is linked to popular literature through its oral aspect. Bonding with cultural studies, the people-oriented sociology deals with the experience and life style of the people, heritage, structure and cultural assets of a society, using folklore data that represent people's beliefs and practices. The research method is qualitative and the data collection has been done based on content analysis, which is one of the most common methods of identifying literary works. The proverbs have been collected as field research and library-study method. The research’s findings showed that many significant actions of the social structure of the Baluch people in the form of folk traditions and holy rituals such as asylum, court, assistance, revenge, swearing oath, sword and shroud, salt bread (hospitality), etc. are vividly reflected in the Baluchi proverbs.