تقابل من و فرامن در ساختار فكري مولانا براساس سبك نحوي جملات

زمينه و هدف: مثنوي يكي از ژرفترين آثاري است كه پيوسته از جهات گوناگون مورد نقد، تحليل و ارزيابي قرار گرفته است. يكي از ويژگيهاي متمايز و منحصربفرد اين شاهكار ادبيات عرفان فارسي، ساختار تقابلي و نحوۀ بكار بردن اين تقابل در ساختار نحوي جملات مثنوي است. ازآنجاكه الگوي نحوي مثنوي در ساختار واژگان متقابل درجهت كاركرد معنايي مفاهيم عرفاني از جمله استعلا و برتري (فرامن-جان روح) در مقابل (من-جسم-كالبد) است، اين نوشته به نگرش تقابلي ساختار جملات مثنوي و نقش و كاربرد آن در خروج معاني از جايگاه مادي به ملكوتي و استعلاي «من» زميني به فرامن در دستگاه فكري مولانا ميپردازد و با استناد به رهيافتهاي دانش سبك‌شناسي و نشانه شناسي ساختگرا براساس تحليل متن در قالب تقابلهاي ساختاري و بنيادين در نحو، جمله پردازي مولانا را مورد واكاوي قرار ميدهد. روش مطالعه: پژوهش حاضر با رويكردي توصيفي-تحليلي انجام شده است. يافته ها: در ساخت انديشگاني مولانا همۀ پديده ها و وقايع ازجمله ساختار نحوي جملات از جهات مختلف در راستاي تقابل جسم و روح يا دنيا و آخرت و از نظرگاه بار معنايي و ارزشي اين تقابل مورد توجه قرار گرفته اند. نتيجه گيري: با بررسي اين ساختار نحوي ميتوان دريافت مولانا به نحو شگفت‌انگيزي در هدفي غير از زيبايي شناسي و بلاغت بمنظور توجه به بُعد معنايي تقابلها در چهارچوب الگوي عرفاني از اين شيوه بهره برده است.