مطالعه زيبايي شناسي موسيقي سنتي ايران بر اساس مفاهيم حكمت اشراق سهروردي

حكمت اشراق سهروردي با دربرداشتن مفاهيم ايراني- اسلامي، مي تواند مبنايي براي بررسي مباحث حكمي در هنر هاي سنتي باشد. شان وجودشناختي و حيث معرفتي زيبايي به مثابه يك مفهوم و امر زيبا به عنوان وجه تحققي آن، زمينه هاي تاملات زيباشناختي در اين باب را فراهم آورده است. به رغم گسست هاي تاريخي و نفوذ فرهنگ هاي بيگانه، تحولات موسيقي سنتي ايران از پيوستگي و تداوم نسبي برخوردار بوده است و وجوه اشتراكات فرمي و مضموني فراواني در آثار دوره هاي مختلف مشاهده مي شود. هدف از انجام اين تحقيق، پاسخ به اين پرسش بود كه مفاهيم زيبايي شناسي حكمت اشراق سهروردي چيستند و چگونه در موسيقي سنتي ايران نمود پيدا مي كنند؟ روش انجام اين تحقيق از منظر هدف، كاربردي-نظري و از منظر شيوه انجام، توصيفي-تحليلي بود. اطلاعات نيز به شيوه كتابخانه اي به دست آمد. نتايج نشان مي دهد فلسفه اشراق سهروردي كه با نقد انديشه مشاييان آغاز مي شود، مفاهيم جديد و ابداعاتي را در تبيين و صورت بندي سلسله مراتبي حيث وجودي و شناختي جهان به كار مي بندد. ابتناي اين فلسفه بر نورانيت و ظهور وجود، مشروط نمودن حيات و هستي و ادراك آن، بر ظهور و نور، كاركرد خيال به مثابه امر واسط و خلق صور معلقه مبتني بر محاكات نقوش ثابته عالم ملكوت، لذت و ابتهاج حاصل از ادراك صور در عالم مثال و مكاشفات عوالم ملكوت و اندراج آن در خاطر سالك، محتوايي زيباشناختي و فرمي هنري به انديشه اشراقي بخشيده است. مفاهيم حكمت اشراق به عنوان محتوا در موسيقي ايراني نمود يافته و اين هنر در جايگاه صورت، مظهر مفاهيم حكمت اشراق است. اين ارتباط دوسويه بيان گر اين است كه مفاهيم دقيق و مشخص در پس صور هنري وجود دارد كه اين مفاهيم، دليل بر چرايي شكل گيري ساختار و مصاديق در حوزه موسيقي سنتي هستند و به عبارتي زبان گوياي اين مفاهيم مي گردند.