صفت ابداع در الهيات اماميه و اسماعيليه

انديشمندان امامي مانند كندي، فارابي، صدوق، مفيد، علم الهدي، طوسي، طبرسي و ... ابداع را يكي از صفات فعليۀ خداوند مي‌دانند و در تعريف آن با يكديگر اختلاف دارند. دانشمندان اسماعيلي نيز مانند ابوحاتم رازي، سجستاني، اخوان الصفا، كرماني و ناصرخسرو دربارۀ ابداع با يكديگر و در برخي موارد با الهيات اماميه ناسازگاري مي‌كنند. هر دو الهيات، ابداع را صفت فعل خداوند مي‌شناسند و در تعريف حداقلي و حداكثري ابداع با يكديگر اختلاف دارند. برخي بيشترين شرايط را لحاظ مي‌كنند و شماري به كمترين شرايط بسنده مي‌كنند و هر دو گروه به اشتباه ابداع را «ايجاد من لا شي» تعريف مي‌كنند و افزون بر اين، در مبدَع نخست نيز با يكديگر ناسازگارند. هدف اين پژوهش، بررسي و سنجش نظريات انديشمندان اسماعيلي و امامي و بيان همانندي‌ها و تفاوت‌ها است و نوع پژوهش، كتابخانه‌اي و روش پژوهش، تحليل و توصيف است.