بررسي معناشناسي مفاهيم اخلاقي از ديدگاه محقق طوسي

معناشناسي مفاهيم اخلاقي، يكي از مباحث فلسفۀ اخلاق است كه به تحليل معناييِ مفاهيم و گزاره‌هاي اخلاقي مي‌پردازد. معناشناسي اخلاق روي ديگرِ هستي‌شناسيِ اخلاقي‌ است. عمدۀ مباحث مطرح در معناشناسي اخلاق، بررسي مفاهيم موضوع، محمول و مفاهيم مرتبط با اخلاق است. اين مقاله قصد دارد با تبيين مفاهيم يادشده از منظر محقق طوسي، نوآوري‌هاي او را بررسي كند. محقق طوسي در تعريف عدالت معتقد است عدالت از معناي مساوات خبر مي‌دهد؛ اما معناي مساوات، برابري در هر چيزي نيست. او كمال هر موجودي را خاصيتي مي‌داند كه آن موجود به سبب نوعيت خود، آن را داراست؛ يعني خاصيتي كه هيچ موجود ديگري با اين موجود در آن شركت ندارد. محقق طوسي معناي حسن و قبح اخلاقي را رابطۀ حقيقي ميان «سعادت‌بخشي و شقاوت‌بخشي فعل موضوع » و «ممدوح و مذموم بودن آن» مي‌داند. به نظر مي‌رسد محقق طوسي، برهاني براي تبيين منطقي رابطۀ حقيقي ميان اعطاي نعم الهي و وجوب شكر آن ارائه نكرده است. علاوه بر اين، او از امكان جمع ميان معاني مطرح‌شده براي حسن و قبح غفلت كرده است. در هر صورت، او واقع‌گرا، مطلق‌گرا و وحدت‌گراي اخلاقي محسوب مي‌شود.