مطالعه تطبيقي رابطه دين و سياست در انديشه قرآني سياسي علامه طباطبايي و سيد قطب

The comparative study of the relationship between religion and politics in Quranic views of Allameh Tabatabaei and Sayyed Qutb

يكي از نكات مهم در حوزه مباحث سياسي و اجـتماعي، بررسي رابطه‌ بين «دين» و «سياست» است و در اين باره، نظرات گوناگوني از تباين تا تلازم مطرح شده است. نوع تعريف از دين و تحديد و توسعه دامنه دخالت آن در اجتماع، در بررسي اين مهم نقش اساسي دارد. در نگاه قرآن و سنت، ميان دين اسلام و برپايي حكومت، تلازم وجود دارد و اين تلازم در آراي علامه طباطبايي به عنوان يك مفسر شيعي و سيد قطب به عنوان يك مفسر اهل سنت، قابل رؤيت است. در اين مقاله كه به روش تحليلي‌ـ تطبيقي تدوين شده، پس از تعريف دين، حكومت و سياست، اين تلازم به اثبات رسيده است. با بيان نظرات دو مفسر، اشتراك نظر آن دو در تعريف دين و دامنه دخالت آن در اجتماع و نيز تمايز نظر آن دو در نوع تبيين رابطه نيازمندي بين دين و سياست روشن مي‌گردد. نتايج مقايسه نشان ميدهد كه هر دو مفسر، معتقد به تعريف حداكثري از دين و ابتنايش بر فطرت و تأثير و تأثر بين آن و نظام اجتماعي و سياسي هستند با اين تمايز كه علامه در صدد تبيين نيازمندي اجتماع براي متعالي شدن به دين است؛ و در مقابل، سيد قطب در صدد بيان نياز دين براي بقا و جلوه نمايي حداكثري به حضور اجتماعي و دخالت و مديريت در جامعه است. علاوه بر آن، به رغم اشتراك هايي در بحث حاكميّت و حكومت، بين ايشان در مورد تعيين حاكم سياسي اسلامي تفاوت وجود دارد، از اين‌رو، دو ديدگاه تبار متفاوتي دارند.

فاقد چكيده لاتين