ارزيابي تاثير نور روز بر ايجاد اتمسفر معماري مسجد (نمونه موردي مساجد مجموعه آرامگاهي شيخ جام)

معماري ايراني مملوء از روحي است كه به كالبد بنا حيات بخشيده و آنرا يگانه و خاطره‌انگيز نموده‌است. اين كيفيت فراگير كه به حفظ مخاطب در بنا و غنا و سرزندگي بنا منجرمي‌شود بتازگي تحت عنوان اتمسفر معماري در بين محققين مورد استقبال قرارگرفته‌است.نور بعنوان مهمترين ابزار در معماري مساجد بسيار كارامد بوده و با ماهيت چند جانبه‌اش ساختار مادي و معنايي بنا را تحت‌تاثير‌ قرارمي‌دهد. پژوهش حاضر با هدف بازشناسي اتمسفر معماري و ارزيابي تاثير نور بر مولفه هاي آن در تعدادي از مساجد بدنبال پاسخ به اين پرسش است كه نور روز بعنوان ابزار طراحي، در تركيب ديگر مولفه‌هاي اتمسفري بنا چگونه و به چه ميزان مي‌تواند فضاي مساجد را تحت‌ تاثيرقراردهد. اين تحقيق كاربردي، بر مبناي پژوهش فلسفي تفسيري به روش توصيفي تحليلي و براساس اطلاعات كتابخانه‌اي و  ميداني با رويكرد تركيبي كمي كيفي انجام‌شده‌است. پس از مطالعه منابع در خصوص اتمسفر معماري و نور، تاثيراتي كه مي‌توانند بر هم بگذارند بررسي‌شد. بمنظور كنترل نتايج سه مسجد مشابه با يك زمينه فرهنگي از مجموعه آرامگاهي شيخ جام مورد تحليل ميداني قرار گرفتند. پس از نورسنجي و تصويربرداري و برداشتهاي ميداني، پرسش‌نامه براساس فرمول كوكران طبق ‌طيف ‌ليكرت تنظيم، داده‌ها در نرم‌افزارSPSS 22، سپس با آزمونهاي همبستگي اسپرمن، تحليل رگرسيون چندگانه، آزمون كولموگروف اسميرنوف و تحليل عاملي مورد بررسي قرارگرفت .نتايج نشان‌مي‌دهند شاخصه فيزيكي نور با ضريب همبستگي 0.843موثر بر كيفيتهاي ثابت  و شاخصه معنايي آن بر كيفيت متغير اتمسفر فضا با  همبستگي 0.786 تاثيرمي‌گذارد. همچنين اين تاثير دوطرفه بوده و اتمسفر فضا نيز بر ادراك نور موثراست.