تحليل كاربست گفتمان سكوت در سوره مباركه يوسف (ع)

سكوت به مثابۀ يك كنش ارتباطي، نقش مهمي در انواع گفتمان ايفا مي‌كند. سكوت شالوده زبان، فكر و شناخت است. سكوت متمم گفتار و يا بيش‌تر از آن است. وجود عناصر غايب در گفتمان، با حضور معنادار خود تأثير بسزايي بر مخاطب مي‌گذارند و او را به انديشه فرا مي‌خوانند. قرآن كريم به عنوان يك اثر بلاغي و ادبي داراي عناصر غايب و مسكوت بسياري است كه پژوهشگران را براي واكاوي آيات الهي برمي‌انگيزد تا ديگر نكات بلاغي آن را  آشكار سازند. در جستار حاضر برآنيم به روش توصيفي تحليلي و با تكيه بر نظريه گفتمان سكوتِ روايي و با استناد به تفاسير قرآني معتبر، سوره يوسف را در سه سطح ساختاري، معنايي و كاربردشناختي واكاوي كنيم. در اين راستا به دنبال پاسخي روشن به اين سوال هستيم كه سكوت چه تأثيري در چندمعنايي و خوانش سوره مذكور دارد. نتايج حاصل از اين پژوهش نشان مي‌دهد كه سوره يوسف از سه سبك سكوت برخوردار است كه نشان از انسجام ساختاري و معنايي اين آيات الهي دارد. سكوت ساختاري ضمن موجز ساختن كلام، گره‌افكني و تعويق معنا، در كنار سكوت معنايي به تصويرسازي پرداخته و فضا را ملموس‌تر كرده است. سكوت كاربردشناختي با بسامد بالاي خود، مؤيد عفت و معصوميت حضرت يوسف است. كامل شدن شكاف‌هاي موجود به كمك دانش پيشين مخاطب و بافت، سبب بازاجرايي و خوانش معاني مي‌شود و زمينه تفاسير متعدد براي آيات الهي را فراهم مي‌سازد.