خوانش شخصيت زنان در شاهنامه عاميانه 948ه.ق/1540م مكتب تبريز 2 با روش پانفسكي

Reading the personality of women in the popular Shahnameh 1540th Tabriz 2 school with Panofsky method

جايگاه زنان در دوره ­هاي مختلف تحت تأثير تحولات جامعه ­اي كه در آن زندگي مي­ كنند، قرار دارد. با بررسي كتاب­ هاي به‌تصوير‌كشيده خارج از دربار مي ­توان به مطالعۀ وضعيت آنها در ادوار مختلف پرداخت. شاهنامه يكي از كتب قابل توجه شاهان صفوي بوده كه بارها به تصوير درآمده است. اين تحقيق با روش توصيفي -تحليلي و با بهره ­گيري از منابع اسنادي انجام‌شده بررسي جايگاه زن در شاهنامه 948ه.ق/1540م انجام شده است. در اين راستا، به تفسير و نقش زنان در نگارگري اين شاهنامه با اتخاذ رويكرد آيكونولوژي و آيكونوگرافي پرداخته مي­ شود. نتايج تحقيق حاكي از اين است كه زنان دربار در دوره صفوي، شاهنامه و نگارگري همواره مورد توجه بوده ­اند و نكات مشترك زيادي بين آن­ها ديده مي ­شود. در تمامي اين نگاره­ ها فقط از زنان درباري يا شاهزاده­ ها ياد شده است و از زنان كوچه و بازار خبري نيست؛ بنابراين زن­ ها  به‌واسطه خردمندي، سياست مداري و نيكوكاري­شان در شاهنامه مطرح شده­ اند. از طرفي در تاريخ دوره صفوي همه زن ­ها به طبقه اجتماعي بالايي تعلق دارند. در ارتباط بين متن و تصوير، نگارگر در تصويرگري در مواردي براساس ذوق و سليقه خود عمل كرده ­است. همچنين، مشخص شد كه درون­مايه­ هاي تصويري در نگارگري اين شاهنامه به عوامل زيادي مانند تحولات جامعه صفوي، جايگاه زن در آن دوره، نگاه فردوسي به زن و سنت نگارگري ايراني و.... بستگي دارد كه در پروسه معنايابي اين نگاره ­ها، بايد به متون ديگري رجوع و ارتباط­ ها را مشخص كرد. اهداف پژوهش 1. واكاوي نقش و جايگاه زن در نگارگري شاهنامه عاميانه دورۀ صفوي؛ 2. بررسي نقش و جايگاه زن در دورۀ صفوي و نگارگري مكتب دوم تبريز. سؤالات پژوهش 1. نگارگر شاهنامه عاميانه از چه الگوهايي براي نشان دادن جايگاه تصوير زنان براساس نظريه پانوفسكي استفاده كرده است؟ 2. نقش و جايگاه زنان در دورۀ صفوي، با نگاه فردوسي و نگارگري مكتب تبريز چه شباهت ­ها و تفاوت­ هايي دارد

no Abstract