مقايسه اثربخشي آموزش مديريت رفتار و درمان شناختي-رفتاري به مادران بر نافرماني مقابله‌اي و سازگاري اجتماعي فرزندان نوجوان آن‌ها

مقدمه: بهبود رابطه والدفرزندي از طريق مداخات مناسب نقش موثري در كاهش مشكلات هيجاني و رفتاري نوجوانان دارد. لذا هدف از پژوهش حاضر مقايسه اثربخشي آموزش مديريت رفتار و درمان شناختيرفتاري به مادران بر نافرماني مقابله‌اي و سازگاري اجتماعي در نوجوانان بود. روش كار: نوع پژوهش نيمه تجربي با طرح پيش آزمونپس آزمون و پيگيري با گروه كنترل بود. جامعه آماري پژوهش شامل مادران و فرزندان نوجوان دختر و پسر 13 الي 17 سال با رفتار نافرماني مقابله‌اي و ناسازگاري اجتماعي مراجعه كننده به مركز مشاوره دانش‌آموزي اداره آموزش و پرورش شهر گچساران در سال تحصيلي 1398 بودند كه با استفاده از روش نمونه‌گيري هدفمند تعداد 45 تن از نوجوانان انتخاب و مادران آن ها به صورت تصادفي ساده با استفاده از جدول اعداد تصادفي در دو گروه مداخله و يك گروه كنترل (هر گروه 15تن) تحت آموزش قرار گرفتند. به منظور گردآوري داده ها از پرسشنامه جمعيت شناختي ، سياهه رفتار نافرماني مقابله‌اي (Oppositional Defiant Behavior Inventory) و پرسشنامه سازگاري اجتماعي (Social Adjustment Questionnaire) استفاده شد. روايي محتوا به روش كيفي و پايايي به روش همساني دروني با محاسبه ضريب آلفا كرونباخ ابزارها محاسبه شد. گروه هاي مداخله تحت آموزش مديريت رفتار (9 جلسه 60 دقيقه اي) و درمان شناختيرفتاري (12 جلسه 45 دقيقه‌اي) قرار گرفتند؛ اما گروه كنترل هيچ‌گونه مداخله اي دريافت نكردند. تحليل داده ها با نرم افزار آماري اس پي اس نسخه24 انجام شد.يافته‌ها: آموزش مديريت رفتار و درمان شناختيرفتاري به مادران بر كاهش نافرماني مقابله‌اي و بهبود سازگاري اجتماعي فرزندان نوجوان آن ها اثربخش بود (0.01 P ).نتيجه گيري: آموزش مديريت رفتار و درمان شناختيرفتاري به مادران باعث كاهش نافرماني مقابله‌اي و بهبود سازگاري اجتماعي در نوجوانان شد. بنابراين، استفاده از آموزش مديريت رفتار و درمان شناختيرفتاري مي تواند در تربيت مهار ت هاي هيجاني اجتماعي و سازگاري اجتماعي نوجوانان مؤثر واقع شود.