بررسي مقايسه‌اي آراء و انديشه‌هاي ابن خلدون و اميل دوركيم با تأكيد بر نقش و كاركرد همبستگي اجتماعي در تكوين و تداوم نظام سياسي

همبستگي اجتماعي به عنوان مهم‌ترين بخش يك پيوستگي جامعه، جايگاه ويژه‌ و حائز اهميتي داشته و علاوه بر كاركردهاي ذاتي آن در اداره و انتظام‌بخشي امور اجتماع، وجود آن براي حفظ و ثبات نظام سياسي اجتماعي ضروري است. از اين‌رو، مقاله حاضر در صدد است تا به بررسي و شناخت عوامل شكل‌دهنده آن در آراء و انديشه‌هاي ابن خلدون به عنوان فيلسوف اجتماعي مسلمان و اميل دوركيم نظريه‌پرداز همبستگي اجتماعي بپردازد. لذا تلاش شده تا مسئله پژوهش در چارچوب رويكرد كاركردگرايي با بهره‌گيري از روش توصيفي تحليلي و شيوه جمع‌آوري داده‌ها بصورت كتابخانه‌اي مورد بررسي قرار گيرد. با اين فرضيه كه « عصبيت » در انديشه ابن خلدون و « روابط متقابل بين افراد در قالب تقسيم كار اجتماعي » در انديشه دوركيم، اصلي‌ترين عامل همبستگي اجتماعي مي‌باشد. همچنين نقطه آغازين هر يك از اين دو انديشمند، ميزان تعامل و تأثير و تأثر متقابل اعضاء در روابط و مناسبات اجتماعي بوده كه بر حسب تكوين و تداوم نظام سياسي و اجتماعي، دوري(چرخشي) بودن نظريه ابن خلدون و خطي بودن نظريه دوركيم را سبب مي‌شود. شهرت ابن خلدون به عنوان مهم‌ترين متفكر اجتماعي جهان اسلام، بيش از هر چيز مرهون مفهوم عصبيت و جايگاه آن در دگرگوني‌هاي اجتماعي است كه مراحل پنجگانه از تولد تا زوال را شامل مي‌شود. از اين‌رو، به نظر مي‌رسد نظريه اجتماعي ابن خلدون از حيث دگرگوني اجتماعي و تأثير آن بر تكوين و تداوم نظام سياسي، از سنخ نظريه دوراني و كشمكش و نظريه اجتماعي دوركيم نيز از نوع نظريه تك‌خطي و تكاملي است.