بازخواني ابعاد معرفت شناختي نظريه جهان ـ تصوير در انديشه ويتگنشتاين متأخر

مفهوم جهان ـ تصوير، از آموزه‌هاي اصلي در نظريه ويتگنشتاين متأخر است. بر پايه اين ديدگاه، هر انساني به‌واسطه حضور در بازي زباني، از چارچوبي ذهني برخوردار مي‌شود كه بر شيوه نگرش او به جهان و معرفت سايه انداخته و عقلانيت و ارزيابي‌هاي او از صدق و كذب را راهبري مي‌كند. جهان ـ تصوير، از بستر اجتماع و فرهنگ و نيز نوع انتخاب‌هاي عملي افراد به‌وجود مي‌آيد. هدف از اين مقاله آن است كه مباني و نتايج معرفت‌شناختي اين نظريه را واكاوي كند و نشان مي‌دهد نتيجه اين نظريه، نفي فرامعيار در معرفت خواهد بود. همچنين با پذيرش اين ديدگاه نمي‌توان از واقع‌گرايي معرفت‌شناختي دفاع كرد. نظريه جهان ـ تصوير، زمينه را براي رشد معرفت‌شناسي اجتماعي تسهيل كرد. با تمام تلاش‌هاي ويتگنشتاين براي تبيين جهان ـ تصوير، اين نظريه از چند آسيب رنج مي‌برد؛ يكي اينكه اين ديدگاه خودمتناقض است. ديگر اينكه تحليل‌هاي ويتگنشتاين براي اثبات تأثير اجتماع در پيدايش جهان ـ تصوير تام نيست و بسياري از فروض از نظر او پنهان مانده است. همچنين در اين نظريه ميان زبان و مفهوم خلط شده و رابطه عمل و باور به‌دقت تصوير نشده است. تحليل ويتگنشتاين از غيراختياري بودن باور نيز ناتمام است. اين ديدگاه به نسبيت معرفت‌شناختي منتهي مي‌شود. اين مقاله با روش توصيفي تحليلي سامان يافته است.