مروري جامع بر شاخص هاي كاربردي خشكسالي

يكي از مهم­ترين بلاياي طبيعي، پديده خشكسالي است و در صورتي كه بيش از يك فصل يا يك دوره زماني بلند، به طول انجامد داراي اثرات اقتصادي، اجتماعي و زيست محيطي است. خشكسالي را مي‌توان معادل يك دوره يا شرايط آب و هوايي خشك و غير عادي دانست كه به اندازه كافي دوام داشته تا عدم تعادل جدي در وضعيت هيدرولوژيكي يك ناحيه ايجاد كند. در اين تحقيق 19 شاخص خشكسالي مورد مطالعه قرار گرفته است. بررسي­ها نشان داد كه هر شاخصي با توجه به ماهيتي كه دارد مي­تواند در مناطق مختلف مورد استفاده قرار گيرد و همه شاخص­ها به نوبه خود و در مناطق سازگار با ماهيت اين شاخص­ها مي­توانند پايش مناسبي از خشكسالي داشته باشند. شاخص مناسب بايد با توجه به منطقه مورد مطالعه، شاخص­هاي منابع آب، شاخص­هاي مربوط به گياه و شاخص­هاي مربوط به ريسك محصولات كشاورزي و اقتصادي و اجتماعي انتخاب شود. طبق بررسي منابع مورد مطالعه شاخص‌هاي دهك‌ها، بارش استاندارد شده، شدت خشكسالي پالمر، شاخص گياهي اختلاف نرمال شده، شاخص بارش – تبخير و تعرق استاندارد شده و شاخص بالم و مولي از پركاربردترين و مناسب‌ترين شاخص‌هاي خشكسالي مي‌باشند. همچنين ضعيف‌ترين شاخص خشكسالي مورد مطالعه، شاخص درصد نرمال بارش و قوي‌ترين شاخص‌هاي خشكسالي، شاخص‌هاي بارش – تبخير و تعرق استاندارد و شاخص بالم و مولي مي‌باشند. پيشنهاد مي­شود كه با توجه به اينكه هر كدام از شاخص­هاي خشكسالي در شرايط خاصي ايجاد شده­اند يا در ايران مورد استفاده قرار نگيرند و يا اينكه با احتياط مورد استفاده قرار گيرند. نتايج كلي تحقيق بيان مي‌كند كه بهتر است كه در ارتباط با شاخص‌هاي خشكسالي با توجه به داده‌هاي هواشناسي و هيدرولوژيكي ايران، مدل­سازي­هاي آماري رگرسيوني خطي و غير خطي بومي با توجه به اقليم­هاي خاص ايران صورت گيرد و شاخص چند متغيره خشكسالي ايراني معرفي شود كه قطعا نتايج ارزشمندتري به دنبال خواهد داشت.