شكاف فضايي بنيان هاي اقتصاد عشايري در استان خراسان جنوبي

مقدمه: كوچ­نشيني داراي اقتصادي مولد و توسعه­زا است. كاركرد بي­بديل اقتصاد و توليدات عشايري سبب مي­شود تا بهبود و تحول در اين جز از پيكره اقتصاد ملي، همواره تلاشي مهم باشد. با وجود اهميت اقتصاد مولد عشايري، چالش­هاي جدي گريبان­گير عشاير كشور است به گونه­اي كه در حال حاضر بسياري از آنان يا از اين حوزه­ي فعاليتي خارج شدند يا از اشتغال در اين حوزه نارضايتي دارند. از مسائل اولويت­دار مرتبط با اقتصاد كوچ­نشينان كه كمتر نيز بدان توجه گرديده، نابرابري­ها و شكاف­هاي فضايي است. استان خراسان جنوبي يكي از مناطق عشايري است كه در رديف پنجم كشوري قرار دارد. هدف پژوهش: در پژوهش حاضر سعي شده تا به تحليل وضع موجود از حيث پراكنش و برخورداري فضايي از عناصر اصلي اقتصاد عشاير (نيروي كار، دام و مرتع) به منظور درك بهتر نابرابري­هاي فضايي در نواحي عشايري استان خراسان جنوبي پرداخته شود. روش­ شناسي تحقيق: تحقيق حاضر داراي ماهيتي كاربردي و به لحاظ روش از نوع توصيفي – تحليلي و ژرفانگر است. داده­هاي تحقيق برپايه مطالعات اسنادي گردآوري شده است. بانك داده­هاي اوليه در نرم افزار اكسل تشكيل گرديد و پس از ورود اطلاعات لازم به محيط نرم افزار ArcMap و GeoDaاقدام به تحليل فضايي داده­ها و تهيه نقشه­هاي خروجي گرديد. قلمروجغرافيايي پژوهش: در اين تحقيق قلمرو جغرافيايي مشتمل بر عشاير شهرستان­هاي استان خراسان جنوبي است. يافته ­ها و بحث: به دنبال انطباق اطلاعات سه ركن مرتع، دام و نيروي كار در فضاهاي عشايري خراسان جنوبي نتايج نشان داد كه دسترسي همسان و متوازني از اين سه ركن مهم در سطح شهرستان­ها وجود ندارد؛ به گونه­اي كه نواحي داراي بيشترين برخورداري از دام، چندان غنايي به لحاظ نيروي انساني و مرتع ندارد. نتايج: مي­توان گفت تعميق نابرابري و گسست فضايي از حيث بنيان­هاي اقتصاد عشايري، اپيدمي حاكم بر فضا است. از اين رو لازم است برنامه­ريزي توسعه با رويكرد آمايش فضا از حيث فعاليت­ها و ظرفيت­هاي مهم اقتصاد عشايري با هدف كاهش نابرابري­ها انجام گيرد.