بررسي روش‌هاي حذف يون نيترات از آب آشاميدني

مقدار بالاي نيترات در آب آشاميدني، يكي از مهم‌ترين نگراني‌هاي عمومي حوزه‌ بهداشت است؛ ازاين‌رو سازمان بهداشت جهاني و سازمان ملي استاندارد ايران، مقدار مجاز نيترات در آب شرب را به‌ترتيب ۴۵ و ۵۰ ميلي‌گرم بر ليتر تعيين كرده‌اند. حذف نيترات از آب آشاميدني به‌منظور اطمينان‌يافتن از تأمين آب شرب سالم، بهداشتي و پيشگيري از شيوع انواع بيماري‌هاي متأثر از مقدار بالاي نيترات ضروري است. در بدن انسان نيترات به نيتريت‌هايي كه با هموگلوبين تركيب مي‌شوند، كاهش مي‌يابد و منجر به تشكيل متاموگلوبين شده كه اين ماده براي نوزادان كشنده است. قرارگرفتن طولاني‌مدت در معرض نيترات و نيتريت منجر به تشكيل تركيبات سرطان‌زاي نيتروسامين مي‌شود. از طرفي نيترات بر روي اندازه و عملكرد غده‌ تيروئيد اثرگذار است. مهم‌ترين روش‌هاي كاهش نيترات آب، عبارت‌اند از: تبادل يوني، اسمز معكوس، جذب سطحي، الكترودياليز، شيميايي و روش زيستي. هر كدام از اين روش‌ها داراي مزيت‌ها و نقايصي هستند كه روش مناسب براساس شرايطي ازجمله توجيه اقتصادي، كاربرد در مقياس صنعتي، راندمان حذف، عملكرد گزينشي و عدم‌آلايندگي زيست‌محيطي انتخاب مي‌شود. در اين مطالعه تلاش شد تا با معرفي انواع روش‌هاي حذف نيترات، مكانيسم روش، نمونه‌ مطالعات صورت‌گرفته، انعكاس ويژگي‌ها و نهايتاً مقايسه‌ مختصر روش‌ها، يك پايه‌ مطالعاتي براي ورود و نوآوري در تكنيك‌هاي كاهش نيترات ارائه شود. درك صحيح از ابعاد روش‌هاي مورد استفاده، موجب صرفه‌جويي در زمان و هزينه، بهبود نتايج و تحقق استاندارد سازمان بهداشت جهاني مي‌شود. در اين پژوهش، مكانيسم و ويژگي‌هاي روش‌هاي متداول حذف نيترات مورد مطالعه قرار گرفت. بررسي‌ها نشان داد كه در بين تكنيك‌هاي مورد مطالعه، تبادل يوني، اسمز معكوس و الكترودياليز بهترين شرايط حذف نيترات در مقياس صنعتي را فراهم مي‌كنند. كارايي بالا، سهولت تكنيك، رعايت ملاحظات زيست‌محيطي و استفاده در مقياس صنعتي، از مهم‌ترين ويژگي‌هاي مطلوب و مشترك اين روش‌ها است.