الهيات عملي در قصص قرآن با رويكرد توصيفي و تفسيري: بررسي موردي قصه‌هاي يوسف (ع) و موسي (ع)

از آنجا كه توصيف و تفسير رفتارهاي اجتماعي متدينان از وظايف متألهان الهيات عملي به شمار مي‌رود، بنابراين جاي اين پرسش است كه «از منظر الهيات عملي، اعمال و رفتار شخصيت‌هاي قصه‌هاي قرآني چگونه قابل توصيف و تفسير است؟» زيرا بحث و تفسير اين نوع رفتارها مي‌تواند در تبيين برخي اصول، مباني و غايات الهيات عملي در جهان اسلام بسيار راهگشا باشد. از اين رو در اين نوشتار، برخي رفتارهاي اجتماعيِ دو شخصيت برجستهٔ قرآني (حضرت يوسف (ع) و حضرت موسي (ع)) بر اساس آيات قرآن توصيف و تفسير شده و براي اين منظور از روايات معصومان (ع) و ديدگاه‌هاي مفسران نيز استفاده شده است. از جمله نتايج اين پژوهش اين است كه هرچند انگيزه اصلي رفتارهاي پيامبران الهي كسب رضايت خداوند سبحان بوده است، ليكن روش‌ها و اهداف نزديك آنها در موقعيت‌هاي مختلف با هم متفاوت است. براي نمونه، حضرت يوسف (ع) با بهره‌گيري از فرصت تعبير خواب دو زنداني، اصول دين ابراهيمي را تبيين و تبليغ مي‌كند؛ با پذيرش مسئوليت خزانه‌داري نقش مؤثر خود را در نجات مردم از قحطي و گرسنگي ايفا مي‌نمايد؛ با برنشمردن خطاهاي برادرانش عظمت عفو و گذشت را نمايان مي‌سازد. حضرت موسي (ع) نيز با فريادرسي فرد مظلوم و مساعدت فرزندان حضرت شعيب (ع) به ياري ناتوانان مي‌شتابد و با آزادسازي بني‌اسرائيل از دست فرعونيان زمينه عبوديت خداوند را فراهم مي‌نمايد و با سوزاندن گوسالهٔ سامري ضعف و ناتواني خداي دروغين را اثبات مي‌كند تا قوم خود را از گمراهي نجات دهد.