برون‌سپاري سركوب دولتي در ايران (1320-1357)

حكومت پهلوي دوم علاوه بر نهادهاي دولتي و رسمي مانند شهرباني، ژاندارمري و ساواك از شبه‌نظاميان نيز براي سركوب مخالفان خود استفاده مي‌كرد و اين بكارگيري بازيگران غيردولتي مسلح در سرتاسر اين دوره (1357-1320) تداوم داشته است. در واقع زور و خشونت كه مي‌بايست در انحصار دولت و نيروهاي رسمي دولتي باشد، به بازيگران غيردولتي نيز سپرده مي‌شد. تحقيقات آكادميك پيشين نقش چنين نيروهاي غيررسمي/ نيمه‌رسمي را در عرصه سياست و نظامي‌گري دولت ناديده گرفته‌اند و يا تداوم اين گروه‌ها در اين دوره، مسئلۀ آنها نبوده است. هدف تحقيق پيش‌رو اين است كه چرايي تداوم و بقاي شبه‌نظاميان حامي حكومت در عصر پهلوي دوم را واكاوي نمايد. به منظور تبيين اين موضوع، ديدگاه‌هاي برخي از صاحبنظران حوزۀ شبه‌نظاميان و بازيگران خشن غيردولتي بعنوان فرضيه‌هاي تحقيق مورد استفاده قرار گرفته است. روش تحقيق، تبيين تاريخي از نوع كاركردي و روش گردآوري داده‌ها، تلفيقي از كتابخانه‌اي، اسنادي، ميداني است. اين تحقيق ضمن شناسايي سازمان‌هاي شبه‌نظامي عصر پهلوي دوم، با بررسي و تحليل عملكرد آنها نشان مي‌دهد كه در فراز و فرود بحران‌هاي سياسي و امنيتي مختلفي كه حكومت پهلوي دوم از آغاز تا پايان با آن درگير بود، بتدريج برخي مزاياي نيروهاي شبه‌نظامي نسبت به نظاميان رسمي و دولتي نيز دخيل بوده‌اند. اين مزايا شامل هزينه پايين در نگهداري و آموزش آنها، كارآمدي بهتر در كسب اطلاعات محلي، توانايي در كمك به تقويت مشروعيت حكومت و قابليت انكار كردن مسئوليت شبه‌نظاميان از سوي حكومت بود. بنابراين شاه كه در مقاطع مختلف مانند رشد اتحاديه‌هاي كارگري، بحران آذربايجان، قدرت‌گيري حزب توده و جبهه ملي، بسط اقتدارگرايي، تثبيت خودكامگي و سرانجام اعتراضات سراسري در انقلاب اسلامي از اين مزايا بهره‌مند شد، از آنها بعنوان نيروهاي مكمل نظاميان استفاده كرد.