ساختارشناسي وقف‌نامه‌هاي زنان در دوره قاجار

وقف‌نامه‌ها از اسناد باارزش و جزو اسناد شرعي به شمار مي‌روند. اسناد موقوفات زنان در دوره قاجار از مهم‌ترين منابع براي ترسيم اوضاع اجتماعي، فرهنگي و مذهبي هستند. در اين دوره، بيشتر اقشار جامعه با گرايش‌هاي گوناگون فكري به وقف توجه داشتند. با توجه به رواج وقف، زنان در اين امر مشاركت داشتند و اين يكي از بسترهاي حضور و مشاركت اجتماعي زنان عصر قاجار بود. در اين‌ دوران، وقف‌نامه‌هاي زنان ‌و ‌مردان چندان فرقي با يكديگر نداشت، اما وقف‌نامه‌هاي زنان از لحاظ مصرف و رقبات، گاهي متفاوت از مردان بود و اين تفاوت‌ جزئي به شمار مي‌رود. پژوهش حاضر با بهره‌گيري از رويكرد تاريخي و استفاده از اسناد ذي‌ربط به نگارش درآمده و به رغم ضرورتي كه اين موضوع در تاريخ‌ معاصر ايران دارد، تاكنون تحقيق مستقلي درباره وقف‌نامه زنان شيعي در دوره قاجار صورت نگرفته است. اين مقاله سعي دارد تا به بررسي شكلي و محتوايي وقف‌نامه‌هاي زنان دوره قاجار بپردازد. داده‌ها از 36 وقف‌نامه، از «آرشيو ملّي ايران»، «مركز اسناد و كتابخانه آستان ‌قدس ‌رضوي»، تارنماي دنياي زنان قاجار و منابع كتابخانه‌اي گردآوري، استنساخ و بازخواني شده و با رويكرد «توصيفي - تحليلي» سامان يافته است.