نگاهي انتقادي به ازدواج سرپرست با فرزندخوانده در فقه اماميه و نظام حقوقي ايران

فرزندخواندگي يك رابطة حقوقي است كه منجر به پذيرفته شدن طفلي به‌عنوان فرزند، از جانب زن يا مردي مي‌گردد؛ بدون آنكه پذيرندگان كودك، پدر و مادر واقعي و خوني كودك باشند. از مهم‌ترين تكاليف حكومت‌ها در قبال كودكان محروم از نعمت خانواده و همچنين كودكان و نوجوانان بدسرپرست، فراهم نمودن شرايطي است كه كودكان بي‌سرپرست يا بدسرپرست هم بتوانند نظير ديگر كودكان و نوجوانان، در ساية برخورداري از خانواده از حمايت و مراقبت‌هاي ويژه بهره‌مند شوند. كودكان بي‌سرپرست با سرپرستان خود رابطه‌اي طبيعي نداشته، فقط رابطة قانوني دارند؛ به همين جهت، هيچ‌گونه محرميتي بين آنان ايجاد نمي‌گردد و اين موضوع يكي از معضلات فرزندخواندگي است. ازاين‌رو، فقها تلاش نموده‌اند كه محرميت را از راه‌هاي شرعي، نظير مصاهره و رضاع، حل نمايند؛ اما در عمل، در موارد بسياري مشكل كماكان باقي مي‌ماند و به‌دليل همين عدم محرميت و قرابت، مقنن ازدواج سرپرست با فرزندخوانده را تجويز نموده است. اين جستار با روش توصيفي ـ تحليلي درصدد آن است كه حسب ادله جواز چنين نكاحي را به چالش بكشد؛ چرا كه چنين ازدواجي با توجه به فلسفه و هدف اصلي مقنن در راستاي حمايت از كودكان و نوجوانان بي‌سرپرست و بدسرپرست، اخلاق حسنه، نظم عمومي، عدم تأمين نيازهاي معنوي كودك و نوجوان، مخالفت با مقاصد شرع و حفظ حريم و حرمت خانواده و ... جايز نيست؛ كما اينكه كنوانسيون‌هاي بين‌المللي نيز چنين نكاحي را مقبول ندانسته‌اند.