سازماندهي و ساختار دانش در آثار علم رجال و درايه‌الحديث

هدف: هر علمي بر‌اساس مقتضيات خودسازماندهي ويژه براي تنظيم و تنسيق دانش دارد. هدف اين مقاله بررسي شيوه‌هاي سازماندهي دانش در آثار علم و درايه با غور در آثار مهم متقدمان است. روش‌ كار پژوهش: بر‌اساس هدف اين مقاله، ضمن بازخواني مفهوم سازماندهي دانش با مراجعه به متون قديم و جديد، شيوه‌هاي اين ساختار به تفكيك در رجال و درايه بررسي ‌شده است. يافته‌ها: سازماندهي دانش علم رجال از نظر حساسيت و اهميت اين علم، از دقيق‌ترين ابزار و رويه‌ها برخوردار است. هم‌نسل بودن، اشتراك در استادان، ضعف و قوت راويان در نقل روايات، تاريخ زندگي و تاريخ وفيات و هم‌عصر بودن روات با معصومين (ع) و حتي تلفيقي از اين‌ها عواملي كلان براي سازماندهي دانش رجالي و ترتيب الفبايي عاملي خرد براي كمك به بازيابي آسان اطلاعات بوده است. از ديگر سو، آثار علم درايه هرچند اشتراكات و التقاطاتي با مباحث علم رجال دارد، از سازماندهي دانشي ويژه‌اي برخوردار است كه بيشتر مناسب آموزش اصول علم حديث، معناشناسي حديث و هدايت فراگيران به فقاهت در علوم حديثي است. بحث و نتيجه‌گيري: آثار رجالي چنان سازماندهي شده‌اند كه عوامل كلان مرتبط با راوي و وثاقت وي در اولويت قرار دارند و مواردي چون الفبايي شدن اسامي براي بازيابي بهتر و سريع اطلاعات هم كاربرد دارد تا به‌ويژه آموزش تسهيل شود.