تغييرات مالكيت زمين در خراسان و ماورءالنهر از ورود مسلمانان تا پايان امويان

شكست و سقوط ساسانيان يكي از مهمترين وقايع تاريخ ايران است كه تحولات عمده‌اي را در پي داشت كه ازجمله مي‌توان از تغيير در دين وفرهنگ، ساختار سياسي، تركيب جمعيتي و مالكيت زمين در ايران نام برد. در اين ميان تغيير در مالكيت زمين‌ها كه اركان اقتصادي جامعه محسوب مي‌شد و خراج و ماليات بر آن متكي بود از اهميت زيادي برخوردار بود. زيرا بر ابعاد مختلف زندگي اقتصادي و اجتماعي مردم تاثير مي‌گذاشت. در همين رابطه خراسان و ماورءالنهر از مهمترين ايالت‌هاي شمال شرق ايران بودند كه از تهاجم اعراب در رابطه با تغيير در مالكيت زمين‌ها بشدت متاثر شدند. هرچند تاكنون پيرامون پيامدهاي تهاجم اعراب به ايران و از جمله خراسان و ماوراءالنهر پژوهش‌هاي زيادي انجام شده است، اما پژوهشي مستقل درباره علل و عوامل موثر بر تغيير در مالكيت زمين‌ها در خراسان و ماوراءالنهر، شيوه تغيير و نتايج آن صورت نگرفته است. لذا دراين پژوهش تلاش شده با تكيه بر منابع آن دوره و با روش مطالعه كتابخانه‌اي و به شيوه تحقيقات تاريخي به پرسش‌هاي فوق پاسخ دهد. به نظر مي‌رسد نوع مالكيت زمين قبل از فتح، چگونگي فتح سرزمين‌ها و انگيزه استقرار اعراب در مناطق مفتوحه هريك در چگونگي تغيير مالكيت زمين‌ها پس از فتوحات نقش داشتند كه در اين پژوهش مورد بررسي خواهند گرفت.