ادبيات فراتر از جهانِ صفر و يك؛ بررسي ادبيات از ديدگاه منطق فازي

دانستن اين موضوع كه ادبيات داراي سرشتي فازي است و نه ارسطويي، كمك مي‌كند تا مخاطبان و تحليلگران در مواجهه با متون، نگاه بازتري داشته باشند. ادبيات مانند هر دانش و هنر ديگري، قابليت ارزيابي دارد و با توجه به منطق حاكم بر آن مي‌توان درباره‌ ادبي بودن يا نبودن يك متن داوري كرد. ازاين‌رو، در اين پژوهش ابتدا مفاهيمي چون: ادبيات، ادبيات عرفاني، منطق ارسطويي و منطق فازي تبيين شده‌اند و سپس رابطه‌ ادبيات با منطق ارسطويي و فازي بررسي شده است. در اين سنجش، با روش تحليلي، چهار عنصر اصليِ ادبي بودن يك متن (عاطفه، تخيل، چندمعنايي و فرم) در نموداري فازي همراه با شواهد مثالي از ادبيات فارسي تحليل شده‌اند. در هر چهار مورد، نتيجه‌ حاصل‎شده نشان مي‌دهد كه يك متن مي‌تواند با دربرداشتن درجه‌اي از هر يك از اين چهار عنصر، در دايره‌ ادبيات قرار بگيرد و متناسب با درجه‌ برخورداري از اين عناصر، نسبت ادبي آن مشخص مي‌گردد؛ در نتيجه لزومي ندارد كه به شكل منطق دوارزشي و مطلقِ صفر‌ويك در منطق ارسطويي، همه‌ عناصر را در بالاترين درجه‌ ممكن دارا باشد. به اين ترتيب ثابت مي‌شود كه منطق حاكم بر ادبيات، منطق فازي است.